F. ESPEL| SANTIAGO Todos os emigrantes en Arxentina que cobran pensións ou algunha axuda económica dos seus países de orixe recibiron a súa paga do mes de xullo en pesos, a primeira vez que se fai. O Goberno de Cristina Fernández de Kirchner decidiu asumir directamente o cambio e pagar as pensións na moeda local e non en dólares, como se facía ata agora, co obxecto de bloquear divísalas dos particulares e ingresalas nas arcas do Estado e así, ao ser máis forte o dólar, aumentar a súa capacidade para pagar a débeda externa.

Esta medida afecta a preto de 80.000 estranxeiros afincados no país, dos cales 12.000 son galegos, e a principal consecuencia é que o valor monetario das pensións, ao pagarse en pesos arxentinos, rebaixouse nun 40% con respecto ao cambio que obtiñan os pensionistas no mercado de divisas paralelo.

A situación é crítica para moitos dos afectados, cunha situación persoal límite antes ata de que o Goberno arxentino adoptase a polémica medida. E é que na maior parte dos casos, trátase de persoas de idade moi avanzada, que se atopan nunha situación de precariedad económica e que agora deben facer fronte a unha redución substancial do seu orzamento nun contexto de continua subida da cesta da compra en Arxentina, debido a unha inflación descontrolada.

A decisión do Goberno de Kristina Fernández de Kirchner causou un gran malestar, tanto na Defensoría do Pobo arxentina como entre os representantes da comunidade galega no país, que se mobilizaron para que todos os afectados poidan seguir cobrando as súas pensións en dólares, como sucedía ata o pasado mes.

Evaristo Oroña, natural de Vimianzo e representante da Xunta en Bos Aires durante o Goberno de Emilio Pérez Touriño, ofrece asesoramiento e trámites gratuitos a aqueles xubilados galegos dispostos a presentar reclamaciones. Faio todos os mércores pola tarde nas dependencias do club Estrela do Sud na localidade bonaerense de Wilde, considerada polos veciños como a capital da "quinta provincia galega".

"Os ingresos trimestrales dun pensionista español en Arxentina permitíanlle comprar o ano pasado 81 quilos de carne ou 600 litros de leite, pero hoxe, con eses mesmos ingresos e debido ao cambio imposto polo Goberno arxentino, compran 34 quilos de carne vacuna ou 257 litros de leite", ejemplifica Oroña.

Aínda por riba, cada vez menos galegos perciben axudas. España asegura aos seus pensionistas en Arxentina uns ingresos mínimos de 2.000 pesos ao mes (aproximadamente 350 euros), entre as prestaciones que reciben de ambos países, segundo o caso. O que está sucedendo é que as xubilacións arxentinas aumentan dúas veces ao ano para compensar a altísima inflación e polo tanto, cada ano aumenta o número de pensionistas que deixan de estar en condicións de optar á prestación española, que non actualiza as súas condicións aos cambios monetarios que se dan en Arxentina. "De seguir así, dentro dun ano ningún español cobrará as axudas", asegura Evaristo Oroña.

O exrepresentante da Xunta en Arxentina tamén denuncia recortes nas liñas de apoio á diáspora por parte das autoridades autonómicas e estatais. "O goberno de Galicia outorgaba ata o ano pasado unha axuda de 600 euros anuais a galegos en situacións especialmente precarias, con graves problemas de saúde ou económicos. Trala recente visita de Feijóo a Bos Aires, moitas foron denegadas ou suprimidas", denuncia Oroña.

No caso da Consellería de Emprego e Seguridade Social, (que depende da Embaixada de España en Arxentina), "retiraron o servizo de autobuses que facilitaba a xestión dos trámites de fe de vida, que se lles reclama anualmente aos beneficiarios das axudas", o cal supón un grave trastorno para estas persoas que teñen que contar con alguén que realice o papeleo no seu lugar ou que lles axude a desprazarse.

"Ata rexeitaron unha proposta para achegar funcionarios da Consellería a algúns concellos", laméntase Oroña.

O Defensor da Terceira Idade de Bos Aires, Eugenio Semino, tamén recorrerá á Xustiza en agosto con todas as reclamaciones que recibe desde diferentes organismos e agrupaciones.

Pola súa banda, a presidenta do Consello de Residentes Españois (CRE) en Bos Aires, Maite Michelon Martínez, recolle e tramita desde a Casa de Galicia recursos de afectados para presentalos ante o Defensor: "Non sabería dicir cantas reclamaciones recibín. Uns días son cincuenta, outros sesenta e outros dez. Tratamos de axudar a toda esta xente, que está nunha situación de desesperación. As autoridades españolas apóiannos e estamos intentando que os pensionistas reciban o próximo pago en dólares", declarou a presidenta do Consello de Residentes.

María é pensionista, viuda dun pescador natural de Vigo. Tamén é filla dun exminero da Brea oriundo de Vila de Cruces (Pontevedra) que reside en Arxentina desde o ano 1956 e que, con 82 anos, agora ve reducida a súa xubilación. "A situación é crítica. O goberno segue adiante con todo o que teña que ver con divísalas", laméntase María, que ve na medida unha redución inaceptable de dereitos. Reclama indignada que "cada un é libre de recibir o que lle están mandando, sexan euros, dólares ou caramelos", e que se sente "estafada" polo seu país (en referencia a Arxentina, xa que ten a dobre nacionalidade). Considera que o país esta "retrocedendo a pasos axigantados", e denuncia que a medida contradi a normativa das entidades financeiras vigente desde xaneiro. María recalca a necesidade de axudar aos "viejitos", dado que son "xente moi maior e con moitas dificultades para expresarse e poder defenderse".

Chela e a súa familia son de Armenteira (Pontevedra). Ten un fillo de 32 anos, nacido en Madrid que cobra unha pensión por discapacidad por un trastorno do desenvolvemento que ten desde os 20. Ademais, a nai de Chela ten 87 anos e é pensionista, viuda da guerra. Recibían o cheque do goberno español cada 3 meses. "Ao principio, a pensión do meu fillo era de 1.000 dólares por trimestre. Agora son 600 e pesificados", explica Chela. Ela e a súa familia decidiron enviar un correo electrónico á presidenta do Consello de Residentes Españois, para poder presentar as reclamaciones pertinentes. "Nós non temos nada que ver con todo isto. Este diñeiro é do Estado español e non deberían tocalo", denuncia Chela. As pagas do mes de xullo cobráronas en pesos, pero suscítase que o seu apoderado en España deixe de enviarlla ata que a situación resólvase e evitar perder unha parte importante da axuda co cambio a pesos.

Gonzalo ten 79 anos e emigró coa súa nai de Chapela a Bos Aires cando el tiña 18. Ata entón traballou de albañil e construíndo as vías polas que hoxe circulan os trens de Galicia. "Isto non é outra cousa máis que un roubo, un auténtico roubo", di coa voz entrecortada. "Adoitaba cobrar 241 dólares. Este mes cobrei 1.080 pesos cando o valor real deses dólares é de 1.400 pesos", laméntase. Considera que o valor real dos dólares é o do mercado negro, un 40% superior ao valor oficial que se manexa nos bancos e as casas de cambio. Gonzalo recorda a súa mocidade en Galicia, onde regresou de visita o ano pasado cunha viaxe facilitada pola Xunta. Agora vive en Florencio Varela, unha das localidades máis humildes da zona urbana de Bos Aires. A comparación entre ambas realidades é inevitable, pero non se suscita volver a Galicia. "Non podo volver a Galicia. Toda a miña familia, os meus fillos e netos, viven aquí e non me suscito o retorno".