O atraso nas citas de estranxeiría na Coruña provoca un mercado paralelo de venda de quendas: "A maior desesperación, maior negocio"

O prazo para solicitar a regularización extraordinariana Coruña estivo habilitado desde o 16 de abril ata o 30 de xuño de 2026, aberto a todas aquelas persoas interesadas en obter permiso de residencia e traballo en España. Con todo, conseguir ese primeiro trámite —unha resolución favorable— non é o único reto ao que se enfronta o colectivo migrante.

Unha vez que Estranxeiría concede o permiso, o seguinte paso é pedir hora para obter o Cartón de Identidade de Estranxeiro (TIE), documento físico expedido pola Policía Nacional. O colapso no sistema de citación —unido á desesperación de quen se atopa nesa situación— provoca que apareza un mercado paralelo que reserva e revende as citas dispoñibles a prezos que poden alcanzar os 600 euros. "Hai persoas que se están beneficiando dunha trama que fai diñeiro en base á necesidade absoluta da poboación migrante", declara o presidente da ONG Caguama, Rodri Gil. "A maior desesperación, maior negocio", secunda a responsable do equipo xurídico de Ecos do Sur, Elena Maison.

En Caguama están a detectar "problemas serios para poder acceder aos trámites relacionados con estranxeiría", percepción que comparte a especialista en estranxeiría e dereito migratorio Isabel Rosqueza. A licenciada en Dereito explica que existe un "sistema de bots" que capta as citas dispoñibles na sede electrónica. "Algo que debese ser gratis convértese nunha xestión engorrosa que as persoas deben pagar", relata.

Con todo, esta trama non é recente en Galicia, non é derivada do proceso de regularización extraordinaria. "Xa desde moito antes había un mercado negro de citas", afirma Gil. Maison expón que en Ecos do Sur teñen constancia de que "no seu momento había varias inspeccións abertas" pero que, en comparación con outros anos, actualmente o sistema de estranxeiría "non está colapsado".

A desesperación como fuel

Desde que se obtén a resolución favorable, "hai un mes de prazo para tramitar a cita de toma de pegada [necesaria para conseguir a TIE]", explica Rosqueza, quen especifica que "non quere dicir que debas ir á cita dentro dese mes, pero si agendarla".

A loita para conseguilo ten data e hora. Os xoves ás 11.00 horas é o momento no que a Policía Nacional anuncia as citas dispoñibles na páxina web, disputadas e esgotadas en minutos —o que reduce as oportunidades de conseguir oco a catro mensuais—.

Co obxectivo de intentar aliviar a sobrecarga migratoria, desde o 17 de xuño Estranxeiría asigna a cita de forma automática, en determinados expedientes, xunto coa resolución. "Na propia resolución aparécelles que lles vai a chegar un SMS ou un correo electrónico coa cita", explica Maison. Na práctica, segundo Gil, "non se está levando a cabo esa medida" que facilitaría que a poboación migrante teña un acceso "rápido e efectivo" ao seu dereito para estar documentada tras unha resolución favorable.

A solución non parece suficiente como para facer fronte á alta demanda, o que supón o caldo de cultivo perfecto para que xurda un mercado paralelo. "O que fai que exista ese mercado é a desesperación", comenta Maison. "Sabes que tes un mes para conseguir a TIE, e se ninguén che dixo que tes que solicitala os xoves ás 11.00 horas, vas mirar todos os días na páxina web. E se o xoves entras ás 11.03, quedáchesche sen cita e vasche ao xoves da semana seguinte. Se por 50 euros alguén che dá unha cita, todos os pagariamos", engade.

Son precisamente as persoas "que están nunha maior situación de desprotección" os perfís máis vulnerables ante estes intermediarios ilegais.

As consecuencias de non ter TIE

"Unha persoa que non teña unha cita para a toma de pegadas ou para a recollida do cartón non está documentada", simplifica Maison. Aínda que xuridicamente si o está, o proceso de procura de emprego dificúltase "enormemente". "Xuridicamente non, pero socialmente si hai unha falta de documentación", comenta.

Esa vulneración do dereito "real e efectivo" ao traballo é o que o presidente de Caguama identifica como principal consecuencia. "O que importa é a resolución e non o plástico. Aínda que, por máis que a persoa poida traballar legalmente soamente coa resolución, moitos empleadores non queren contratar á persoa se non ten a TIE", indica Gil.

Onde está a fronteira entre cobrar por un servizo de xestión e vender unha cita pública? "Creo que a desesperación fai que as persoas non saiban distinguir entre un servizo integral no que se presta asesoría, confirmación do expediente e legalización de documentos, e que alguén che ofreza externamente unha cita que debese ser gratis. Non é un servizo, é un dereito", declara Rosqueza.

A dificultade para acabar con estas tramas é, para Rosqueza, "cada vez maior". "Desmantelas unha e créase outra, e hoxe estamos ante unha era tecnolóxica crecente, desafortunadamente", declara. A avogada identifica unha posible solución en dúas actuacións crave: habilitar máis citas e automatizar o proceso. "É dicir, asignar directamente aos solicitantes na súa resolución a cita para a toma de pegadas", expón.

Subscríbeche para seguir lendo