Familias e docentes da Coruña piden unha mellora das ferramentas para comunicarse: "Poder programar as mensaxes axudaría moito"

Antes de prohibir canles non oficiais ou regular o dereito á desconexión dixital, a comunidade educativa pide mirar primeiro ás ferramentas que xa existen. A futura Lei de educación dixital de Galicia, presentada este xoves polo conselleiro de Educación, Román Rodríguez, pretende ordenar o uso da tecnoloxía nos centros públicos, blindar a privacidade, limitar comunicacións fóra das canles autorizadas e dar ao alumnado unha identidade dixital desde 5º de Primaria. Pero entre docentes e familias da Coruña o diagnóstico repítese con matices, a regulación é necesaria, aínda que Abalar e os correos corporativos aínda non cobren todas as necesidades do día a día.

Nuria Varela, profesora, que ademais é presidenta da Anpa do colexio de Novo Mesoiro, pon o foco precisamente aí. Defende que a ferramenta oficial debería ser a canle principal, pero advirte de que as súas limitacións acaban trasladando presión aos profesores. "A ferramenta que temos, que rexistra as entregas e protexe mellor todos os datos, debería ter melloras", resume. A súa principal queixa é sinxela: nin Abalar nin o correo corporativo da Xunta permiten programar mensaxes. "Os profesores traballamos moitas horas fóra do noso horario. Ás veces fas as cousas o domingo e mándasllo aos pais, pero non porque queiras que o lean nese momento. Algo tan fácil como poder programar a mensaxe axudaría moito", explica.

Varela cre que o debate sobre a desconexión dixital corre o risco de sinalar ao profesorado sen resolver antes os fallos prácticos do sistema. "Parece que, como sempre, están a pornos no ollo do furacán aos profesores, pero moitas veces non temos ferramentas", afirma. Tamén apunta que Abalar non permite filtrar ben conversacións nin deixar mensaxes preparadas: "Ti mandas as mensaxes e están todos aí, telos que buscar a man. Non podes programar nin deixar un borrador. Ou o escribes nese momento ou o perdes". Como nai, admite que tamén utiliza a aplicación cando pode, ata fóra de horario, pero sostén que o maior problema víveo como docente: "Se cadra teño un claustro, despois unha urxencia familiar e acórdome o domingo de que teño que facer unha cousa, pero non a podo programar para o luns".

A comunicación choca coa conciliación

Nunha liña parecida exprésase Lida Paz, presidenta da Federación Provincial de Asociacións de Nais e Pais de Alumnos de centros públicos. "Estamos todos de acordo en que hai que respectar a desconexión dixital", sinala, pero advirte de que as familias tampouco sempre poden comunicarse en horario laboral. "Por conciliación, ás veces temos que mandar un Abalar ás oito da tarde ou ás dez da noite. Pero Abalar non deixa de ser un mecanismo que non é de inmediatez; non estás obrigado a abrilo nese momento", sostén. Ao seu xuízo, o problema non está só en fixar horarios, senón en mellorar un sistema que "non cumpre expectativas".

Paz considera que Abalar "necesita unha volta de folla" porque "non suple todas as necesidades de comunicación que hai hoxe en día entre familias e docentes". Reclama canles oficiais, si, pero máis prácticos. "Ás veces tes que comunicar unha falta ou unha ausencia inmediata porque o teu fillo púxose malo, e estás á expectativa de cando o lerán. Polo menos deberías ter a sensación de que esa información recibiuse", explica. Sobre as mensaxes fóra de horario, distingue entre comunicacións informativas e encargos académicos: "Se me informan un domingo dunha autorización ou unha excursión, non me molesta. O que non consideramos adecuado é mandar deberes que non se mandaron en clase e avisalos a fin de semana".

O anteproxecto presentado pola Xunta prevé que o alumnado de centros públicos dispoña desde 5º de Primaria dunha conta de correo corporativa oficial para fins educativos. O conselleiro subliñou que o seu uso estará acoutado a situacións formativas, "non terá carácter privado" e desenvolverase baixo parámetros de seguridade e privacidade. A Consellería aprobará protocolos de uso, condicións de acceso, dereitos e deberes asociados, ademais de medidas de supervisión e control. Esa novidade xera dúbidas nas familias. Paz ve positivo que os menores aprendan a usar o correo, pero pide garantías sobre o papel dos pais. "Está ben que os mozos váianse familiarizando co uso do mail, a condición de que as familias teñan un control sobre o mesmo", afirma.

WhatsApp non é unha opción

Desde o sindicato de profesores ANPE Galicia, o seu presidente, Julio Trashorras, comparte a necesidade de establecer canles oficiais e seguros, aínda que pide prudencia ata coñecer o texto completo. "É necesario facer esa regulación, porque cada centro, dentro dá súa autonomía, funciona un pouco como quere nas comunicacións", sinala. Trashorras defende que o profesorado non debe facilitar o seu número persoal: "Nós sempre aconsellamos non dar ou teléfono persoal. Deben utilizarse ferramentas oficiais, con seguridade, porque WhatsApp non é unha ferramenta oficial e pode ter brechas”. A Xunta anunciou que WhatsApp quedará prohibido coa nova norma. Sobre Abalar, non cre que exista un problema técnico xeneralizado, pero si marxe para ordenar o seu uso: "Todos temos dereito á desconexión dixital, tanto as familias como vos docentes. Haberá que regular horarios e talvez facer modificacións na propia aplicación ou crear unha nova ferramenta que permita controlar vos envíos".

O representante sindical insiste en que os casos de mensaxes a horas intempestivas non son a norma. "Son casos moi puntuais. Somos un colectivo de 32.000 docentes e non pódese presentar iso como unha problemática xeral", sostén. Aínda así, considera razoable que a lei ou os seus desenvolvementos impidan determinadas prácticas: "Todo ou que sexa establecer canles oficiais, seguras e profesionais para que a comunicación sexa máis efectiva e dinámica vai redundar na relación entre docentes e familias".

Os equipos directivos celebran a regulación

Entre os equipos directivos tamén se ve con bos ollos que haxa unha norma xeral. Isabel Ruso, presidenta da Asociación de Directores e Directivos de Institutos de Galicia, considera que o principal avance é lexislar un ámbito que ata agora estaba fragmentado. "Había normas parciais, pero non unha regulación global. Nun mundo dixital que avanza tan rápido, acomodar a normativa xa é un paso adiante", afirma. Ruso destaca que a lei pode achegar seguridade sobre dereitos e deberes de toda a comunidade educativa, pero advirte de que o importante será o seu desenvolvemento: "A norma está moi ben, pero agora faltan protocolos, repositorios actualizados e solucións concretas para cuestións como os horarios de comunicación ou o uso das contas do alumnado".

Antonio Leonardo Pastor, presidente dos directores de CEIP na Coruña, defende con claridade esa limitación. "O único método de comunicación cun centro educativo ten que ser por correo electrónico ou por Abalar", afirma. Ao seu xuízo, WhatsApp pode resultar cómodo, pero "non pode ser nunca un método de comunicación oficial". Pastor sostén que Abalar funciona correctamente e que os casos de mensaxes fóra de hora son excepcionais: "Non entendo que as once ou as doce da noite sexa unha hora oportuna para mandar ningún correo oficial. As comunicacións deberían facerse en horario de traballo". Sobre unha posible nova ferramenta, móstrase aberto sempre que mellore o existente: "Abalar é unha boa plataforma. Se a queren modificar para mellorar, benvida sexa".

A Xunta tamén regulará o uso de intelixencia artificial, que só poderá empregarse como apoio e sempre con supervisión humana; prohibirá gravar clases sen autorización; impedirá ao profesorado difundir en redes exames ou actividades de alumnos; regulará exames virtuais, ata con sistemas biométricos en determinados casos; e reforzará a prohibición de móbiles, limitando o seu posible uso pedagóxico a partir de 3º de ESO. Ademais, os docentes só poderán utilizar ferramentas dixitais autorizadas pola Consellería, que elaborará catálogos e protocolos. A futura lei inicia agora a súa exposición pública e a Xunta prevé aprobala antes de que termine o ano.