Más dun centenar de concellos galegos carece de plan de protección ante os incendios a pesar de estar en zonas declaradas de alto risco

O lume é sempre unha ameaza e cada vez, polo cambio climático, refórzase. As chamas axexan aos bens e á poboación, como sucedeu o ano pasado en Galicia e como agora está a pasar en Madrid e Ávila. Se embargo, polo menos 111 concellos galegos situados en zonas de alto risco de incendio forestal arrincaron o verán sen dispor dun plan de actuación municipal que ordene a resposta ante unha emerxencia. Trátase de territorios incluídos no denominadas TSAR, áreas identificadas así no Plan de prevención e defensa contra os incendios forestais de Galicia (Pladiga) de 2026 pola frecuencia ou virulencia dos lumes e pola importancia dos bens, espazos naturais ou poboacións ameazados.

A carencia destes instrumentos de protección repártese de forma desigual entre as catro provincias. Ourense concentra o maior número de incumprimentos, con 45 municipios, seguida da Coruña, con 31; Pontevedra, con 23, e Lugo, con 12. En conxunto, máis dun centenar de gobernos locais afrontan a campaña de maior perigo, iniciada o 1 de xullo, sen completar unha planificación que non é voluntaria, senón que deriva da normativa de protección civil e dos plans autonómicos fronte ao risco forestal.

Os plans de actuación municipal, coñecidos como PAM, deben converterse na folla de ruta dun concello cando as chamas ameazan vivendas, infraestruturas ou masas forestais. O seu contido ten que definir a estrutura de mando e a organización dos servizos municipais, así como os mecanismos de coordinación coa Xunta, as forzas de seguridade, os equipos de extinción e o sistema de emerxencias.

Tamén deben dividir o territorio en función dos seus niveis de risco, identificar os núcleos e edificacións máis expostos, establecer itinerarios de evacuación e lugares seguros de acollida e prever como se avisará á poboación. A iso súmase a obrigación de catalogar os medios dispoñibles —vehículos, maquinaria, depósitos de auga, persoal ou instalacións— e de incorporar medidas de información, formación e autoprotección para os veciños.

Unha vez redactado, o documento debe someterse a información pública, recibir a aprobación do pleno municipal e ser homologado posteriormente pola Comisión Galega de Protección Civil. A Xunta puxo a disposición dos concellos modelos e liñas de axuda para financiar a súa elaboración, que pode alcanzar ata o 75% do custo. A comezos de ano, a Administración autonómica había advertido a case 180 municipios que debían redactar ou revisar os seus protocolos, e 113 iniciaron a finais de maio os trámites para porse ao día. Deles, 111 correspóndense con municipios catalogados como de zonas de alto risco de incendio.

Entre eles figuran Caldas de Reis, A Caniza, Forcarei, Oia, Silleda, Soutomaior ou Portas en Pontevedra; Abegondo, Carnota, Fistella, Laxe, Sobrado ou Vimianzo na Coruña; Avión, Baltar, Boborás, O Irixo, Laza, Xinzo ou Rubiá en Ourense; e Bóveda, Cervantes, A Fonsagrada, Palas de Rei ou Chantada en Lugo.

A persistencia destes baleiros de planificación adquire especial relevancia nun verán marcado por unha sucesión de incendios de extraordinaria gravidade en España. Os lumes que afectan este sábado a Ávila e á Comunidade de Madrid obrigaron a evacuar ou confinar a decenas de miles de persoas e arrasaron miles de hectáreas, nunha emerxencia condicionada polo vento e pola proximidade das chamas a numerosos municipios.

Os PAM non impiden que se declare un lume nin substitúen o traballo dos servizos de extinción, pero permiten anticipar a resposta e reducir as súas consecuencias sobre todo nuns municipios envellecidos, dispersos e con numerosos núcleos rodeados de vexetación.

Subscríbeche para seguir lendo