A seca golpea ás granxas galegas: «O millo necesita auga e só recibe sol e calor»

O problema xa non é só que os prados estean secos. Meses con poucas choivas e temperaturas elevadas están a alterar o funcionamento das granxas galegas xusto cando deberían asegurar boa parte do alimento para os próximos meses. O millo non termina de desenvolverse, escasean a herba e o pasto, algunhas fontes empezan a quedar sen auga e a calor reduce a produción de leite. Para os gandeiros, menos forraxe propio significa ademais ter que comprar máis alimento e asumir maiores custos.

Román Santalla compróbao na súa explotación de Lalín , con 280 cabezas de gando e ao redor de 50 hectáreas. A súa principal preocupación é o millo, fundamental para alimentar ás vacas e castigado pola falta de auga nunha fase decisiva. «O millo está a padecer moitísimo», explica. Cando necesitaba auga para desenvolver as espigas, sinala, recibiu «sol, aire e calor». Calcula que nas parcelas máis afectadas a colleita podería quedar en apenas o 40% da dun ano normal, é dicir, perder un 60%. Alí onde o cultivo resista mellor, prevé recoller ao redor do 60% dunha campaña habitual.

Á menor cantidade súmase unha peor calidade, con menos gran. Producir unha hectárea custou, segundo os seus cálculos, entre 1.200 e 1.500 euros, e estima de forma prudente unhas perdas duns 500 euros por hectárea. Ademais, se falla o cultivo destinado ao gando, haberá que comprar alimento: «Sementamos millo para alimentar ao gando e despois perdemos a colleita e temos que comprar alimento».

A calor tamén afecta directamente os animais. Santalla incorporou sistemas de refrixeración e ventilación para reducir a tensión térmica das vacas. Sen eles, advirte, as consecuencias poden ser importantes cando as altas temperaturas prolónganse. «As caídas de produción poden ser brutais», asegura, e calcula que en determinadas explotacións as diminucións poderían roldar o 20%. Refrigerar as instalacións limita o problema, pero aumenta o investimento e o consumo eléctrico. Santalla resume así o cambio que vive o sector: durante anos as granxas preparábanse para o frío; agora tamén teñen que facelo para soportar a calor.

A calor tamén pasa factura no leite

En Trazo (A Coruña), Víctor Bello leva 31 anos dedicado á gandería. En Gandería Bello ordeñan unhas 160 vacas e contan con máis de 300 animais entre vacas e novillas. Os problemas empezaron xa cos últimos cortes de herba, que deixaron menos cantidade, e agora a preocupación céntrase tamén no millo.

---

Bello calcula que poderían recoller ao redor dun 35% menos de forraxe de millo que nun ano normal e ata superar o 50% nalgunhas leiras, como a da foto superior. A diminución obriga xa a administrar as reservas. «Temos que dar un pouco menos de forraxe para ter forraxe para o inverno», explica. Ao mesmo tempo, terán que comprar máis penso, elevando un gasto en alimentación que, segundo sinala, supón máis da metade dos custos dunha granxa.

A calor tamén se reflicte no tanque: estima que estes días as vacas están a producir ao redor dun 10% menos de leite. E unha choiva puntual, advirte, apenas resolvería o problema. «Tería que chover unha semana. Se chove en setembro xa non nos vale». Tras máis de tres décadas no sector, considera que, desde o punto de vista climático e da forraxe, «posiblemente sexa o peor» episodio que recorda. «O problema é todo o tempo que levamos sen auga».

Menos alimento propio e máis gastos

A situación repítese noutras zonas. Begoña Vázquez, coordinadora de Unións Agrarias en Pontevedra, explica que a organización está a detectar problemas especialmente relacionados coa alimentación do gando. O millo quedouse pequeno en moitas parcelas porque deixou de crecer cando necesitaba auga, polo que se espera unha colleita escasa e con menor calidade nutricional. O pasto está moi seco e tamén aparecen dificultades de abastecemento: hai vacas que xa non atopan auga nalgúns lugares onde bebían e determinadas traídas das explotacións empezan a escasear.

Vázquez advirte ademais de que as choivas tardías dificilmente permitirán recuperar todo o perdido, porque o cultivo xa atravesou fases de crecemento nas que necesitaba unha auga que non chegou. A calor tamén está a obrigar a actuar dentro das granxas. Explotacións de leite con máis de cen animais estabulados tiveron que instalar ou reforzar sistemas de ventilación para frear as caídas de produción. Nalgunhas con ordeño robotizado, explica, as vacas permanecen máis tempo tombadas pola calor e acoden menos ao robot.

«Hai explotacións que non van recoller suficiente alimento para cubrir as súas necesidades e terán que compralo», advirte Vázquez. Ás perdas de colleita súmanse así a compra de alimento, o gasto en ventilación e electricidade e unha menor produción de leite, nun contexto no que as granxas xa soportan custos elevados de gasóleo e fertilizantes.

Santalla cre que o problema vai máis aló desta campaña. Recorda outros anos secos, como 2017, pero considera que o sector terá que adaptarse a unha realidade distinta. No campo, asegura, xa hai sinais evidentes: «Están a secarse fontes que nunca se secaron».

Fonte: O Correo Gallego