Os docentes universitarios galegos, na retagarda do rendemento investigador acreditado en España

A universidade galega está a afrontar a substitución xeracional dun profesorado que se sitúa entre os máis envellecidos de España, cun de cada cinco efectivos enfilado cara á xubilación. Ademais, o persoal dos campus galegos presenta unha das menores proporcións de funcionarios que lle sacan rendemento, tanto en termos retributivos como en prestixio, á vertente investigadora da súa profesión, un compoñente que aparece na súa propia denominación como PDI (persoal docente e investigador).

Unha estatística publicada polo Ministerio de Universidades, relativa ao curso 2024-2025, sitúa a Galicia quinta pola cola en porcentaxe de membros do corpo docente universitario de carreira doutor das súas universidades que contan con sexenios óptimos: o 49,3%.

Trátase dun indicador que reflicte a continuidade da actividade investigadora recoñecida a través da Comisión Nacional Avaliadora da Actividade Investigadora da ANECA (Axencia Nacional de Avaliación da Calidade e Acreditación). A cifra galega, que retrocede un punto nun ano, sitúase 4,5 puntos porcentuais por baixo do dato estatal.

Tramos de seis anos avaliados

Para entender os sexenios óptimos, hai que partir dos sexenios, cuxa avaliación se solicita de forma voluntaria. Un sexenio de investigación supón que ao profesor en cuestión foille recoñecido un tramo de seis anos pola súa actividade nese ámbito, un recoñecemento que leva, como apuntan desde a Fundación CYD, un «incremento retributivo», e que, ademais, conta como mérito de cara a posibles promocións.

Para conseguir o visto e prace a un sexenio, os solicitantes teñen que propor, para a súa avaliación pola ANECA, unha selección de cinco achegas principais correspondentes a seis anos de actividade investigadora, anos que non teñen por que ser consecutivos.

A ese material esíxeselle que contribúa «ao progreso do coñecemento» e presente «impacto científico ou social, entendido este último como os beneficios que achega o coñecemento científico máis aló do ámbito académico», explica a Aneca na súa web. É dicir, son criterios que apelan á calidade e ao impacto do traballo realizado.

Mentres que un sexenio corresponde a cada tramo avaliado positivamente, os sexenios óptimos constitúen un indicador estatístico que reflicte a porcentaxe do profesorado que conseguiu todos os sexenios de investigación que podía obter desde a lectura da súa tese. Ter sexenios óptimos é indicativo dunha traxectoria investigadora sostida e recoñecida, tendo en conta que someter ese percorrido a avaliación non é obrigatorio.

Evolución positiva

No relativo aos sexenios hai indicadores que reflicten o avance de Galicia na investigación avaliada positivamente pola ANECA. A comunidade é sétima no número medio de sexenios por profesor e mellorou ao longo dos dez cursos analizados, desde os 2,1 de 2015-2016 ata os 2,9 actuais, igual que a media estatal.

Esa mesma progresión maniféstase na porcentaxe de persoal con polo menos un sexenio recoñecido, que se sitúa agora no 88,86%, case 13 puntos porcentuais máis no mesmo período, aínda que neste caso Galicia ocupa a sétima posición pola cola no ranking autonómico.

O que ha ir oscilando, con todo, cun pico no curso 2019-2020, foi a proporción de funcionarios con seis sexenios, o máximo de sexenios consolidados que permite a lei: representan un 4,56%, fronte ao 5,3% estatal e a máis do 11,5% no País Vasco.

A evolución positiva sostida no tempo de indicadores como a porcentaxe de persoal con algún sexenio recoñecido, con sexenios óptimos ou a media de sexenios por profesor con sexenios recoñecidos analízaa a Fundación CYD, no seu Informe 2025 para España, referido a un curso anterior.

Respecto diso, apunta que os incrementos reflicten tanto a «substitución xeracional», «coa saída progresiva de profesores menos activos en investigación», como «o endurecemento dos criterios de acreditación e promoción, centrados na publicación científica, como principal mérito valorado nos sexenios».

Diferenzas por sexos

Do mesmo xeito que ocorre en España en xeral, en Galicia os homes presentan mellores indicadores de sexenios que as mulleres. Estudos estatais apuntaron á incidencia que os coidados poden ter durante os anos centrais da carreira académica.

O mesmo informe sobre a brecha salarial de xénero nas universidades españolas de 2023 explica que os sexenios constitúen «un dos complementos máis importantes», pois non só repercuten no salario, senón que son fundamentais «para a estabilidade e promoción do PDI, ademais de reflectir a traxectoria profesional no ámbito da investigación». Ademais, engade, o número de sexenios «é unha medida de prestixio académico».

Subscríbeche para seguir lendo