PSIQUIATRÍA
O perigo do 'scroll' infinito: expertos piden regular as redes sociais polos seus efectos na saúde mental
Unha comisión internacional de expertos reclama na revista The Lancet Psychiatry unha regulación urxente contra o deseño adictivo das plataformas dixitais que afecta a menores e adultos

Os mozos de hoxe en día son "nativos dixitais", mentres que os seus pais chegan á tecnoloxía "en patera e facendo auga" / JAVIER CEBOLLADA / EFE

O uso problemático de internet converteuse nun desafío para a saúde pública mundial. Unha comisión internacional de expertos, con participación española, reclamou aos gobernos que recoñezan os riscos asociados ao uso excesivo das tecnoloxías dixitais e adopten medidas para regular as características de deseño das plataformas que favorecen que os usuarios permanezan conectados durante máis tempo, como o scroll infinito e a reprodución automática de contidos.
Así o recolle un informe publicado na revista científica The Lancet Psychiatry, no que os seus autores consideran que, a pesar das lagoas existentes na investigación, a evidencia dispoñible é suficiente para xustificar medidas regulatorias tanto nacionais como internacionais.
A preocupación non é menor. Segundo explica a Science Media Centre España Natalia Martín-María, profesora do departamento de Psicoloxía Biolóxica e da Saúde da Universidade Autónoma de Madrid, recentes metaanálisis suxiren que o uso problemático de internet podería afectar a máis dunha de cada dez presentas no mundo.
"O uso problemático de internet é un termo amplo que serve para referirse a diferentes formas negativas de interactuar con internet e coa tecnoloxía dixital. Supón un desafío de saúde pública mundial e representa elevados custos sociais", sinala a investigadora.

Adicción ás pantallas por parte dos mozos / EFE
Os riscos do 'scroll' infinito e a reprodución automática
Unha das principais preocupacións dos expertos é o funcionamento das plataformas dixitais e as estratexias utilizadas para manter a atención dos usuarios.
Pola súa banda, Josep Maria Suelves, investigador do Behavioural Design Lab no UOC eHealth Center, explica que o problema abarca desde as consecuencias de pasar demasiado tempo diante dunha pantalla ata o agravamento de determinados trastornos mentais.
Entre os efectos negativos atópanse a falta de descanso, o sedentarismo e as interferencias nas relacións persoais, ademais dos riscos derivados da exposición a determinados contidos, como a pornografía, as informacións falsas ou a publicidade de produtos prexudiciais para a saúde.
"No caso de internet e as tecnoloxías dixitais, é frecuente que o beneficio económico das empresas dependa do tempo que os usuarios pasan utilizando os seus produtos", advirte Suelves.
Esta circunstancia, segundo explica, conduce á utilización de estratexias de deseño do comportamento que expoñen riscos importantes, como os algoritmos que individualizan os incentivos e reforzos ou o denominado scroll infinito. A comisión considera necesario establecer medidas de control que non dependan exclusivamente da responsabilidade individual dos usuarios.
Entre as propostas analizadas figuran:
- a verificación da idade
- os sistemas automáticos que limitan o tempo de conexión
- o control parental
- as campañas de sensibilización
- unha maior transparencia dos algoritmos que seleccionan os contidos que recibe cada persoa.
Os menores, entre os colectivos máis vulnerables
Os nenos e adolescentes constitúen un dos grupos especialmente vulnerables aos problemas relacionados co uso de internet e outras tecnoloxías. Martín-María destaca que a prevención resulta especialmente importante entre a poboación infantojuvenil e, en particular, entre quen presenta determinados factores de risco. Entre eles atópanse a baixa satisfacción co aspecto físico, as dificultades para regular as emocións e os conflitos familiares ou con outros mozos.
A investigadora sinala que a alfabetización dixital dos menores e as súas familias, as restricións de acceso e o exercicio físico aparecen entre as medidas efectivas recollidas na revisión. "Accións inmediatas -como eliminar o scroll infinito ou o autoplay- e coordinadas tanto a nivel nacional como internacional son necesarias para mitigar o dano relacionado co uso problemático de internet", sostén. Con todo, non todos os especialistas consideran que prohibir o acceso a determinadas plataformas sexa a solución máis adecuada.
Pódese falar de adicción a internet?
Aínda que o informe reclama medidas para afrontar os riscos das tecnoloxías dixitais, as súas conclusións tamén suscitaron críticas entre algúns investigadores.
José César Perales, catedrático de Psicoloxía Experimental da Universidade de Granada, cuestiona que o concepto de uso problemático de internet permita describir adecuadamente situacións tan diferentes como os videoxogos, as redes sociais ou as compras por internet.
"Internet non é unha conduta ou unha actividade, senón un ecosistema extremadamente extenso e diverso no que teñen lugar innumerables condutas distintas", sinala.
O especialista tamén advirte de que non existe un consenso científico suficiente para considerar adictivas determinadas actividades dixitais, como o uso de redes sociais ou o consumo de contidos en plataformas de streaming .
Neste sentido, sostén que a evidencia dispoñible non permite establecer que as características do scroll infinito ou a reprodución automática actúen mediante mecanismos similares aos das drogas de abuso.
"Iso non quere dicir que esas características non sexan potencialmente daniñas para algunhas persoas, pero definilas como adictivas implica unha importante confusión conceptual", explica. Tamén cuestiona a representatividade da comisión e considera que a revisión da literatura científica non é sistemática, polo que podería deixar fose investigacións que non apoian as súas formulacións.
Tatiana Íñiguez Berrozpe, profesora titular de Sociología da Universidade de Zaragoza, destaca que unha das achegas do informe consiste en trasladar a atención desde o tempo de exposición ás pantallas cara ao deseño dos produtos dixitais.
"Por fin atopámonos cunha reflexión experta que traslada o foco desde a forza de vontade do individuo cara ás decisións de deseño das empresas", explica. No entanto, advirte de que establecer límites de idade non resolve necesariamente os problemas relacionados coas características das plataformas.
A especialista recórdanos que restrinxir o acceso ás redes sociais pode non reducir os síntomas asociados ao uso problemático. E é que, ao revés, pode ata empeoralos en determinadas circunstancias xa que estas plataformas poden constituír unha rede de apoio para algúns adolescentes.
- A Policía Nacional manda desaloxar máis de 20 de colexios na Coruña e a súa comarca por unha campaña de ameazas de bomba a nivel galego: "Eran todas falsas"
- Chelito Hermida, de pescadera na praza de Lugo da Coruña ao éxito na gran pantalla: 'Cando entro ao porto, imítanme pintándose os beizos
- Amancio Ortega compra unha torre de 390 apartamentos en Chicago por máis de 180 millóns
- A panadería da Coruña que leva 136 anos aberta no Agra: 'Viñan de Nova York a ver como funcionaba o noso sistema
- O restaurante do centro da Coruña que serve unha das mellores pastas de España, segundo a Guía Macarfi: "Un recuncho onde descubrir a cociña romana"
- Novo rexistro da UCO nun baixo en Elviña dentro do operativo de trata de seres humanos na Coruña
- Cada vez máis baixos convertidos en vivenda na Coruña: as licenzas duplícanse e a Xunta pode flexibilizar aínda máis os requisitos
- Bil Nsongo golea a Namibia e xogará a próxima Copa de África con Camerún: 90 minutos e viaxe de volta