O xornalista Manuel Jabois presenta na Coruña a súa novela 'A véspera', sobre a familia e os silencios: "O peor que teñen as preguntas son as súas respostas"

O xornalista e escritor Manuel Jabois presenta a súa nova novela, A véspera, na Coruña, na librería Moito Conto este mércores ás 19.00 horas. O autor estará acompañado por Uxío Novoneyra na presentación. Esta historia sitúase o día previo a Fin de Ano, os aniversarios da protagonista, Amalia. Ela, nai de familia, cociña apartando os recordos mentres os xornalistas invaden o pobo por un suceso. Mon, un dos seus fillos, non dá sinais de vida e Chami, outrora futbolista de éxito, regresa afundido ao fogar.

Un dos motores de inicio na novela é o crujido de ósos ao partirse, que funcionan como unha madalena de Proust, cando a protagonista está a pelar un coello. É unha homenaxe?

Non, a verdade é que non. Non hai nada diso, soamente estaba a pensar de que xeito brusco unha muller de 60, case 65 anos, pode estar destripando un coello e que iso o recorde a dous disparos dunha pistola de verdade, sucedidos moitos anos antes. Pareceume un punto de partida. De feito, outro xornalista díxome que compara este momento a ese escrito por García Márquez en Cen anos de soidade, no que o coronel Aureliano Buendía viu o xeo. En realidade, esta imaxe veume en relación a outra que sae na película Escopeta Nacional 3, cando un personaxe arríncalle a pel a un coello nun taller de cociña e faime moitísima graza esa escena, porque outro personaxe unha arcada.

Desa escena, é curioso o protagonismo de Amalia cociñando, pero tamén esa mirada do seu marido na cociña, el constrúese a partir dela ou ten entidade propia?

Creo que os dous son propios e son os dous personaxes sobre os que pivota a historia. Ambos se van construíndo un en torno ao outro, desde que eran uns mozos, porque como se soubo a muller ten ao seu fillo Chami con 14 anos. A partir de aí, constrúen unha base delicadísima con arquitectura de silencios e de segredos, de misterios que van construíndo unha familia cuxa funcionalidade a outorga Chami. O fillo, ao triunfar no fútbol e ser un pouco o ídolo do pobo, branquéxaos de cara aos demais.

A novela está marcada tamén por incertezas, sobre o que unha persoa é e o que cala para poder ser. Como se narra algo que se quere calar?

Este é un dos grandes exercicios que tiven de facer durante a novela, pero foi un esforzo que me resultou bastante fermoso e bastante entretido. Espero que tamén é para o lector. Realmente, é interesante escribir sobre o sobreentendido, sobre as miradas, sobre os eufemismos, sobre as cousas que aínda non podes nomear ou quitar. Isto ocorre en todas as relacións, onde hai palabras, feitos en reaccións ou cuestións que son tabú, e sobre as que tes que comunicar dando por feito que o outro sabe.

Calan porque temen ser percibidos como as súas accións ou é por non asumirse a si mesmos?

Hai unha mestura de ambas. Para empezar, porque este personaxe, Amalia, o que quere é trasladar unha imaxe fóra de casa irreal e satisfactoria para eles, é dicir, non somos o que aparentamos, pero si pretendemos aparentar o que queremos aparentar.

Sobre as verdades, sobre os silencios. O silencio é unha forma de orde?

O silencio é un estímulo para a ficción, porque tes que enchelo con moitas cousas cando queres ocultalo ou tapalo. Tes que falar, falar, falar, escribir, escribir, escribir; e podes contar tantas cousas que ao final do silencio non queda nada e da verdade, tampouco.

En contraposición, a verdade é unha forma de caos?

Pódese desatar. Non teño ningunha dúbida de que a verdade pode desatalo. De feito, moitas veces ocúltase porque pode desatar a angustia do momento.

Na novela explórase por que dentro das familias non se fan preguntas. Cal é o motivo que teñen Amalia e os seus fillos?

O peor que teñen as preguntas son as súas respostas. É importante ás veces xerar preguntas, pero logo non formulalas. Ás veces temos preguntas que nos facemos na cabeza e que non queremos preguntar, porque lle temos medo á resposta que nos pode dar. O mellor é pensar que nos vai a custar esa resposta e ver se nolo podemos permitir. É un pacto moi ben engraxado. É unha cousa das cousas que máis me gustou escribir, sobre eses pactos satisfactorios, porque é como que funciona todo que dá xenio coa sorte de non falar. As familias adoitan manter a perfección.

E o seu fillo Chami, un futbolista que sobe e baixa, que tipo de fama representa?

É unha fama que non se afai a extinguirse. Dicía Valle Inclán sobre o Marqués de Bradomín que choraba como un deus antigo cuxo culto se estaba extinguindo. Hai algo desas bágoas en Chami, que é un tipo que xa non vai volver a ter a celebración que tiña cando era máis nova. Está a buscar endiabladamente calquera indicio de algo que lle permita recrear a dopamina que tiña antes.

Esa normalidade do fogar que busca Chami cando regresa, existe ou se sustenta nos esforzos de Amalia?

A pregunta que se teñen que facer Chami e Amalia é: dános igual que sexa real ou non? Se facemos isto mantémonos unidos, se nos mantemos fortes, se nos mantemos cariñosos, se aparecemos ante os demais como unha familia amorosa; é importante que sexa de verdade ou dá igual que sexa só aparencia? É unha pregunta pertinente que deixa no aire a novela.

Hai uns ratos e hai uns xornalistas no pobo, representan o mesmo dentro da novela?

Non, non. Os ratos e as ratas son máis ben parte dun conto encantado dos irmáns Grimm. Sempre que hai nenos adoitan aparecer ratas. Non teñen que ver coas xornalistas, aínda que está moi ben tirada a comparación. Non o pensaba.

A historia parte dalgunha situación real da que puidese tirar dun fío?

É unha historia 100% ficticia, pero todas as miñas novelas están feitas de retales, de cousas reais deses asuntos que me tocaron que me afectan. A nivel autobiográfico está un pouco o asunto da culpa e o asunto da dopamina, como os picos eses que necesita Chami constantemente para que os días non sexan grises ou rutineiros. Hai unha inspiración moi libre de Amalia na miña nai e nas nais que non pairan de facer cousas por casa.

Subscríbeche para seguir lendo