A Audiencia Provincial dá a razón ao Concello da Coruña: o Estado debe correr cos gastos do antigo cárcere, máis dun millón, e o convenio de permuta é nulo

Nova sentenza, en favor do Concello da Coruña, na longa serie de disputas legais entre o Concello e o Estado sobre a propiedade do antigo cárcere provincial que, desde hai anos, deteriórase fronte á Torre e o paseo marítimo. A prisión, construída en terreos cedidos hai un século polo Concello ao Estado para construíla, debía volver ao patrimonio municipal, de acordo cun convenio asinado en 2005 polo exalcalde Francisco Vázquez, a cambio doutra leira que xa se entregou e unha cantidade que nunca se chegou a pagar porque, segundo defenderon os Gobernos locais de PP e Marea Atlántica, a reversión debía ser gratuíta. A Xustiza deu nun primeiro momento a razón ao Estado, pero, cando o Goberno central iniciou un novo proceso para reclamar o pago, un xulgado de Primeira Instancia da Coruña puxo o contador a cero e declarou nulo o convenio. A Audiencia Provincial acaba de seguir o mesmo criterio e desestimou unha apelación do Estado. Reafirma que o convenio é nulo, e rexeita a reclamación estatal de que o Concello teña que correr con gastos de mantemento.

A demanda do Estado remóntase a 2014. Pedía que se cumprise o convenio e recibir 1,2 millóns de euros, así como os intereses. Tamén pedía que se lle abonasen os gastos de conservación do inmoble, que a maio de 2023 estimáronse en máis dun millón de euros. Se isto non se cumpría, pedía unha indemnización de 14,8 millóns, máis intereses e gastos de conservación. O Concello replicou, entre outros argumentos, que o terreo que cedeu ao Estado como parte do acordo, no que se sitúa o centro de inserción social (CIS) de Monte Alto, era de dominio público.

Contrato nulo

O xulgado de Primeira Instancia declarou que os terreos eran de dominio público e por tanto "inalienables". Así, o convenio era nulo, e por tanto non se pode pedir o seu cumprimento. Isto, insistiu a sentenza, non quere dicir que o Estado teña dereito a indemnización, e, se o convenio é nulo, o cárcere segue sendo propiedade do Estado e leste debe correr cos gastos de conservación. O Estado apelou e afirmou que non estaba acreditado que a leira que cedeu o Concello fose un ben de dominio público, así como que a sentenza "non respecta os termos do convido" e infrinxe os "principios básicos" da vinculación dos contratos.

Pero a Audiencia Provincial insiste na nulidade do contrato. A permuta "tiña por obxectos bens de dominio público que, no caso do solo comprometido polo Concello, mantiñan ao tempo da demanda a mesma cualificación xurídica". A parcela municipal "é e segue sendo un ben de dominio público, e, por tanto, inalienable", polo que non podía ser obxecto de contrato, nin se pode fundamentar en leste ningunha reclamación.

Sen compensación

No recurso, o Estado xa non pedía unha compensación pola construción do novo centro social, que fundamentaba a súa reclamación de 14,8 millóns, pero si os gastos de conservación. Pero para a Audiencia Provincial, a culpa de que se asinou unha permuta que non se podía realizar non é só do Concello, senón tamén do Estado, posto ambas subscribiron un acordo baixo unha "premisa errónea". A pretensión de compensación, ratifica o novo fallo, "non ten encaixe".

O edificio pertence a unha sociedade estatal, a Siepse, e "non saíu do seu patrimonio nin poderá facelo en virtude do contrato de permuta", que é nulo, polo que á sociedade correspóndelle "exclusivamente a responsabilidade de afrontar os gastos de conservación e vixilancia do edificio". A sentenza aínda poderá ser recorrida ante o Tribunal Supremo.

Vía de negociación

Se o contrato é nulo, parece que para que haxa unha transmisión da propiedade haberá que chegar a algún tipo de acordo. Segundo afirmou o Concello a este diario en abril, estaba en negociacións co Estado para a transmisión da titularidade ata sen esperar a unha sentenza. Segundo puido saber este diario por fontes municipais e do Estado, o voceiro municipal e edil de Facenda, José Manuel Lage, reuniuse en febreiro con Sofía Hernanz, a presidenta da Siepse, a empresa pública que ten a titularidade. Fuentes do Goberno local valoran positivamente a sentenza, que "apontoa a posición do Concello dá Coruña", pero sinalan que se mantén aberto o diálogo co Estado. A negocaciación "estase producindo con discreción, e antes de agosto prevese unha nova reunión entre ou goberno local e ou Goberno de España".

A Siepse, a través do Ministerio do Interior, respondeu a este diario que non tiña constancia de que estivesen a se realizar negociacións oficiais, e que o encontro de febreiro enmarcouse "dentro das relacións institucionais habituais que o organismo mantén con diversas entidades". Os asuntos que se abordaron na reunión "son de carácter estritamente interno e, por tanto, non son públicos", sempre de acordo con esta fonte, se desde o Goberno local indican que o tema único da reunión foi a entrega do inmoble.

A oposición considera que a Xustiza lle dá a razón

En 2011, despois de que o PP gañase as eleccións locais por maioría absoluta, defendeu que o cárcere debía volver ao patrimonio municipal de xeito gratuíto, e declarou que o convenio asinado por Vázquez era nulo, unha postura que tamén seguiu o Executivo municipal de Marea Atlántica. Pero en 2020 o Tribunal Supremo fallou en favor do Estado nun primeiro proceso xudicial e o Goberno local socialista empezou a negociar co Estado. A cantidade total a abonar estaba nuns 2,8 millóns de euros, e, aínda que o Goberno local negociou unha rebaixa ata os 2,3 millóns, o acordo foi rexeitado en pleno por PP, Marea Atlántica e BNG en 2022.

O voceiro municipal do PP, Miguel Lorenzo, defende que os populares foron "os primeiros en dicir que ese convenio non era válido", e afirmou que os terreos do cárcere "son municipais", polo que non hai que "pagar dúas veces por eles". Segundo afirmou, a alcaldesa, Inés Rey, "quixo pagar" mediante o acordo co Goberno central ao que a súa formación opúxose, e agora "os tribunais dannos a razón". Lorenzo reclama á rexedora que sente co Executivo central e pídalle a reversión gratuíta e unha "achega económica" para arranxar o edificio, que "deixaron deteriorar durante moitos anos".

A voceira municipal do Bloque, AviaVeira , celebrou o fallo da Audiencia Provincial e sinala que "ratifica que ou convenio asinado non seu día entre ou Concello e ou Estado é nulo, como sempre sostivo ou BNG". Os nacionalistas tamén consideran que confirma que, seguindo o seu criterio, a restauración do cárcere "ten que correr a cargo do Estado". Na sesión plenaria de 2022, recorda Veira, "ou BNG naturalmente votou en contra dese acordo por implicar un desembolso económico para ou Concello".