El gigante dorado de A Coruña que dibujó una mujer, construyeron maestros y escondió una calle cumple 60 años
Saltar ao contido principalSaltar ao pé de páxina

Aniversario dun edificio histórico da Coruña

El gigante dorado de A Coruña que dibujó una mujer, construyeron maestros y escondió una calle cumple 60 años

Edificada por unha cooperativa, a Torre Dourada de Juan Flórez pensouse como unha porta entre esta rúa e San Pablo

A fachada encheuse de quiebros para aumentar a iluminación e crear terrazas

La Torre Dorada o de los Maestros, de Juan Flórez.

La Torre Dorada o de los Maestros, de Juan Flórez. / Casteleiro

Xa nos segues?Márcanos como medio preferente
Engádenos en Google
A Coruña

Cos seus 74 metros de altura, terrazas, galería e unha fachada que evoca a unha fervenza de ouro que se esborralle desde as alturas, o número 36 de Juan Flórez non pasa desapercibido. La Torre Dourada, ou Torre dos Mestres, polo oficio dos cooperativistas que a construíron, presentou proxecto fai seis décadas e segue sendo un dos principais símbolos dunha época na que A Coruña creceu cara ao alto. Inaugura unha época de transición, entre edificios que proliferaron caóticamente a mediados de século e as obras máis complexas que virían despois, como a Torre Hercón, situada a poucos metros e que é o inmoble máis elevado daCoru ña. E cunha característica singular: entre os trece inmobles singulares que destaca As torres coruñesas, unha recompilación de textos de arquitectos sobre a construción vertical da cidade, é a única que está asinada por unha muller, Milagros Rey.

"Foi pioneira de arquitectura en Galicia, a primeira muller galega licenciada en Arquitectura e a terceira en España", relata Francisco Díaz Gallego, edil de Urbanismo e Vivenda e que se doctoró como arquitecto cunha tese na que, entre outros puntos, estuda o edificio. Profesional precursora, profesora, xefa do servizo de Bombeiros da Coruña, Milagros Rey, que faleceu na Coruña en 2014, ten entre os seus méritos manter "unha linguaxe moi moderna" nas súas obras, con edificios vinculados ás teorías do movemento e ao tanto de as correntes europeas e internacionais da arquitectura.

"A maioría de torres son de cooperativas"

Nada en 1930, asinou a Torre Dourada con menos de 40 anos, pero xa con experiencia como colaboradora en proxectos do seu pai, Santiago Rey, autor da Torre Golpe de 1955 e que logo asinaría a Coruña (1966), ou o edificio Torres e Sáez con Juan González Cebrián. Nos anos 50 e 60, explica Díaz Gallego, a necesidade de vivenda fomentaba a construción de edificios altos na Coruña, pero non todos os proxectos son iguais. Hainos que deixan medianeiras vistas, ou que "non xeran ningún espazo público maior", como a do cruzamento de Primo de Rivera con Alfonso Molina. "Non se consideran torres no sentido de que non teñen catro fachadas", explica o arquitecto, senón que son edificios dentro dunha mazá con alturas elevadas.

Xurdiron ao amparo do descontrol do Plan de Aliñacións de 1948. La Torre Dourada e a de Torres e Sáez, de Santiago Rey, nacen ao albor dunha modificación de 1963, que xa obrigaba a cubrir medianeiras ou crear espazos de uso público. "Xa son torres como tal, coas súas catro fachadas, teñen galerías e teñen prazas diante", indica Díaz Gallego, que reivindica algúns puntos do desenvolvismo desa época: "Sempre se fala de que son torres especulativas, e un 80% son de cooperativas: houbo varias de mestres, como a da Torre Dourada, Zalaeta ou Elviña".

La Torre Dorada, vista desde Juan Flórez.

La Torre Dorada, vista desde Juan Flórez. / Casteleiro

"Las galerías se plantean como un paso público"

Y Milagros Rey concibió la Torre Dorada "como una puerta". Al mismo tiempo que el inmueble, estaba realizando la urbanización de la parte trasera, en San Pablo, e incluyó una "planta baja diáfana" para conectar ambas. Con galerías comerciales, sí, pero "técnicamente se plantea como un paso público". Es una "calle medio privada, para acercar ese nuevo desarrollo que se iba a hacer en toda la zona de la antigua plaza de toros hacia la calle Juan Flórez".

El edificio en sí mismo tiene "muchas influencias" de las torres de Santiago Rey, y comparte características como los quiebros en la fachada para generar mejores iluminaciones y terrazas. En la Torre Dorada, aunque han ido cerrando, son "muy grandes", y la configuración de las viviendas, cuatro por planta, es "extraña, muy poco tradicional".

Construcción "muy tradicional"

Pese a estas novedades, es un edificio funcional. Aunque es "sólida y bien construida", es al fin y al cabo "muy tradicional" y no hace un "gran alarde" en cuanto a su configuración. "Son estructuras muy similares a cualquier edificio más bajo, calculadas y multiplicadas por las alturas", señala Díaz Gallego, que indica que las exploraciones heterogéneas "vendrían después". Una generación más joven de arquitectos tomó los lápices, con nombres como Carlos Meijide, autor del edificio Trébol, o José Antonio Franco Taboada, responsable de la Torre Hercón. "Llegan a más alturas, son estructuras muy singulares, exteriores, que evitan que haya pilares en el interior", explica.

Lo que no quita que presenten retos de mantenimiento. En A Coruña, a la vera del mar, los ataca en especial la salinidad, que puede corromper los armados y las partes más sensibles de la estructura. Irán acumulando problemas, pues el hormigón "tampoco es eterno", pero las torres de A Coruña "se construyeron bien, con buena calidad", y han cobijado a miles de vecinos durante décadas. Un modelo de construcción en altura, argumenta Díaz Gallego, a la que se está volviendo en el siglo XXI, porque implica menores gastos de construcción y consume menos terreno.

Tracking Pixel Contents