PROGRAMADA- La buena salud de la literatura deportiva: “Éramos los parias de las librerías, literatura de segunda”

Segundo datos da Federación de Gremios de Editores de España, en 2025 as editoriais españolas facturaron 3.138,5 millóns de euros no mercado interior. Un 3,3% máis que en 2024. Vendéronse 196,12 millóns de exemplares en papel nun sector que acumula doce anos consecutivos de crecemento. E entre eles chama a atención o crecemento de exemplares de literatura deportiva, o que confirma que o deporte deixou de ser un subgénero editorial e converteuse nunha materia literaria aceptada polo mainstream.

Cambio de status

O XORNAL analizou este fenómeno conversando con editores que apostou pola temática deportiva no seu catálogo. Eneko Gárate, de Libros de Ruta, fala do cambio de status dunha literatura deportiva que “goza de boa saúde, aínda que en España aínda lle falte certo prestixio. Pero está a cambiar. Eramos os parias das librerías, unha literatura de segunda. Son dos que pensan que en todas as seccións hai literatura boa, mala ou regular, pero ata fai non moito quen escribía de deporte facíano con complexos. Aínda creo que existen entre libreiros e editores. Teño as miñas dúbidas sobre as vendas específicas, pero en conxunto véndese máis literatura deportiva”.

Para Álvaro Llorca, editor de Libros do K. Ou., “tendeuse a minusvalorar a literatura deportiva, coma se só servise para saciar determinados impulsos de xeito non violento. Pero o deporte é unha gran forma de explicar a sociedade. O deporte, como fenómeno interesante, democratizouse e gañouse un respecto polas súas boas historias. O noso último libro de deportes, ‘Subcampión’, fala de saúde mental, algo do que hai 15 anos ninguén falaba. E agora escríbese diso porque a literatura deportiva explica a sociedade na que vivimos”. Llorca confesa por que o deporte ten tanto peso no seu editorial: “A creación da editorial foi unha prolongación das nosas inquietudes ao montala. Non tiñamos formación editorial e as dúbidas que se nos ían expondo sempre as resolviamos con metáforas deportivas. Así que tiña sentido que no catálogo houbese libros relacionados co deporte”·

Darwinismo literario

Aínda que o fútbol, deporte rei, segue monopolizando a produción literaria, cada vez hai máis diversificación. Gárate é un firme defensor desta sorte de darwinismo literario: “Hai libros de fútbol boísimos a nivel narrativo, pero é certo que existen deportes minoritarios con historias de superación moi potentes. No ciclismo é un gran exemplo. O gregario ten máis historias que contar ou as sabe contar mellor que o líder porque ten aspectos máis atractivos e descoñecidos para o público. Adoita ocorrer que son mellores contadores de historias os deportistas que non teñen tanto talento ou o tiveron máis difícil”. Darwinismo literario...

Llorca secunda que “hai deportes que viven á sombra e é necesario diversificar. Os libros tamén son vehículos para dar un espazo a cousas que non teñen oco nos mainstream. Nós vímolo con ‘Chumbo nos petos’, de Ander Izaguirre, que funcionou e abriunos un camiño a outros deportes máis amplo do que esperabamos. Prestar atención a cousas que quedan fóra das canles masivas é unha postura vital. Demos altofalante a eses discursos nas marxes porque a homoxeneidade aburre. A nosa colección ‘Hooligans Ilustrados’ é un bo exemplo. Gañar ou perder é unha parte moi pequena do deporte. Defendemos que as emocións dun afeccionado do Murcia poden ser iguais á de alguén cuxo equipo xoga Champions”.

Os mozos, o desafío

Eneko puntualiza que “a orixe do deporte marca moito. O peso da literatura deportiva nos países anglosaxóns é moito maior con exemplos como o boxeo en Estados Unidos ou o fútbol no Reino Unido. O ciclismo está á marxe porque a súa orixe está unido ao dos xornais. As grandes carreiras nacen como elemento de promoción dos xornais, e o Tour ou o Xiro concíbense para contar grandes historias nesas páxinas. Logo están a montaña, a aventura ou a navegación, con notables editoriais en España e no mundo. A épica dá boas historias e é moi lida. E agora aparecen deportes novos nados coas novas tecnoloxías como o skate, o surf ou o mountain bike. Deportes que tamén esconden boas historias, pero máis pensados para o audiovisual".

Os editores conclúen pondo o foco en como seducir ás novas xeracións de lectores en plena era audiovisual. Para Llorca, “está claro que as xeracións novas son audiovisuais, pero os libros permítenche explorar outras emocións universais que se emparentan con mitoloxías máis antigas ata que o propio fútbol. Os mozos son un reto e non percibimos que abandonasen o interese pola literatura deportiva, porque saben que o libro che regala achados inesperados e fascinantes”. Eneko, pola súa banda, recoñece que “a chavalería non le, e ao informe PISA remitímonos. Pero son os lectores do futuro e temos que ofrecerlles algo que lles atraia. Hai pouca ficción na literatura deportiva, novelizada ou non, porque se escribe sobre feitos reais. Aí reivindico a mirada do escritor. Os detalles que o bo escritor descobre do partido que non apreciamos na retransmisión. O seu desafío é descubrirnos historias fascinantes que nos seduzan. E nunca faltan boas historias, especialmente no deporte".

Subscríbeche para seguir lendo