O caos na propiedade e a desconfianza frean as agrupacións forestais en Galicia

Tras a vaga de incendios que en 2025 arrasou Galicia, fíxose máis imperiosa aínda a necesidade de xestionar o monte para protexelo das chamas. Pero o reducido tamaño das parcelas é un inconveniente para sacarlle rendibilidade e facilitar as rozas. Por iso é polo que desde a Xunta leven anos impulsando instrumentos de agrupación forestal. Con todo, só están activas 24 asociacións en Galicia e no últimos tres anos non se creou ningunha nova.

O director da Asociación Forestal de Galicia, Xosé Covelo, ten claras as razóns: «o caos no que se atopa a propiedade, tanto desde o punto de vista xurídico como físico, e as reticencias das persoas interesadas que non queren meterse nun proceso que ven moi dificultoso e que non acaban de valorar como adecuado».

Así, sinálao nun artigo no que debulla as dificultades coas que se atopan na Asociación Forestal de Galicia para impulsar as chamadas agrupacións forestais de xestión conxunta (AFXC). Son un instrumento, creado pola Lei de Montes, para mobilizar terras. Trátase de organizacións nas que se integran varios propietarios que deciden sumar terras e esforzos para promover a rendibilidade dos seus montes.

Para incentivalas, a Consellería de Medio Rural concédelles axudas e ademais contan cunha serie de vantaxes fiscais. Con todo, a súa creación avanza a contagotas: en 2015 había só 4, pasouse a 10 en 2018 e logo a 19 en 2020, número que se mantivo ata 2023. E agora a cifra está estancada en 24.

Dificultades

Desde a Asociación Forestal de Galicia defenden este instrumento para mobilizar terras. Participaron na posto en marcha de 17 agrupacións e agora traballan na creación doutras dúas, pero o traballo non está a resultar fácil. Xosé Covelo enumera todas as trabas coas que se atopan. Por unha banda, a dificultade para identificar a propiedade da terra en casos de herdanzas con descendentes de varias xeracións ou ben localizar ao propietario cando se atopa ausente ou é descoñecido.

Tamén se atopan con problemas para delimitar as parcelas sobre o terreo cando non están rozadas ou non existen camiños de acceso. E a isto súmase que a «documentación da propiedade é moi deficiente»: «herdanzas non aceptadas en varias xeracións, inscricións catastrais a nome de antecesores e non actualizadas ou a nome de titulares erróneos, parcelas en proindiviso de varias persoas, pero recoñecidas por un só dos herdeiros...», enumera Covelo.

Por esta razón, lanza unha clara demanda ao Catastro: «é preciso que se implique» para facilitar as agrupacións forestais.

Pero ademais das dificultades sobre a propiedade e a delimitación das parcelas, o director da Asociación Forestal sinala outro problema: a falta de compromiso dos donos dos montes. «Non localizamos ás persoas adecuadas para que sirvan de líderes locais con dinamismo suficiente para mobilizar a propiedade da zona e hai desconfianza polo descoñecemento e a falta de costume de traballar en grupo», advirte Covelo.

«Non localizamos ás persoas adecuadas para que sirvan de líderes locais»

Xosé Covelo

— Director da Asociación Forestal de Galicia

Segundo explica, no rural non sempre visualizan a necesidade de xestionar os montes, teñen medo a perder a propiedade ou non poder acceder a ela para poder coller leña, por exemplo.

Para crear unha agrupación forestal conxunta debe reunirse unha superficie mínima de 10 hectáreas, que pode estar nun ou varios perímetros. Nestas áreas débese conseguir a cesión de dereitos de polo menos un 70 por cento das terras.

E estas agrupacións poden estar amparadas baixo distintos tipos de fórmulas xurídicas: poden ser asociacións sen ánimo de lucro, sociedades civís, cooperativas, sociedades agrarias, sociedades mercantís ou sociedades de fomento forestal. As sociedades mercantís teñen unha dedución do 10 por cento no Imposto de Sociedades e ademais hai incentivos fiscais para os propietarios que se somen, como deducións no IRPF para quen achegue capital ou concedan préstamos á agrupación forestal.

Subscríbeche para seguir lendo