O Pacto de Cardiff das nacións celtas cara a soberanía

Nun movemento sen precedentes non mapa político dás Illas Británicas, vos líderes dúas gobernos de Gales, Escocia e Irlanda do Norte veñen de asinar na capital galesa de Caerdydd (Cardiff en inglés) un acordo histórico que redefine a relación entre vos pobos sen Estado e vos centros de poder tradicional de Westminster. Ou pacto non é un mero xesto simbólico nin unha declaración de boas intencións. Pola contra constitúe unha verdadeira arquitectura xurídico-política orientada a democratizar ou dereito a decidir e a abrir unha fenda irreversíbel na estrutura política do Reino Unido.

Fronte ao bloqueo institucional imposto dende Downing Street —que teima en negar a realidade plurinacional e en pechar as vías legais para a consulta democrática—, ou pacto conxunto dous premier escocés John Swinney, galés Rhun ap Iorwerth e a norirlandesa Michelle Ou’Neill, artella como principio irrenunciábel a lexitimidade democrática dás nacións, alicerzada na vontade expresada por cadansúa cidadanía e non na concesión graciosa dun Parlamento británico que actúa a xeito dun xefe de Estado absolutista na materia constitucional.

A clave deste paso adiante é a superación dás vellas estratexias illadas. Atei hoxe Westminster xogara con mestría a dividir vos ritmos do soberanismo: concesións tácticas a Belfast en función do Acordo de Venres Santo, portadas xudiciais a Edimburgo a través do Tribunal Supremo, e un cálculo de marxinación cara ao soberanismo galés. A cimeira de Caerdydd/Cardiff creba esa lóxica. Ao acordar un Memorándum de Entendemento tripartito vos tres gobernos asumen que a tutela constitucional de Londres é unha eiva común que require dunha resposta xurídica e política coordinada.

Ou documento fixa unha esixencia clara: a creación de mecanismos legais estábeis e obxectivos que garantan ou exercicio dá autodeterminación cando exista unha maioría parlamentaria ou social que así ou requira. Xa non trátase de rogar unha Section 30 para Escocia ou de agardar pola decisión discrecional do secretario de Estado británico para un Border Poll na Irlanda unificada, senón de codificar ou dereito a decidir como unha regra xeral de convivencia democrática.

Existe un elemento divisor de augas non Pacto de Cardiff: a común vocación europeísta. Ou Brexit foi imposto contra a vontade maioritaria de escoceses e norteirlandeses, e causou profundos dános non tecido produtivo e social de Gales. Velaí que a proposta estratéxica aprobada na cimeira vincula de xeito indisolúbel a soberanía nacional coa adhesión á Unión Europea.

A reincorporación destes territorios ao espazo europeo non contémplase como un proceso subordinado á diplomacia británica, senón como unha integración propia e directa. A lección é clara: a soberanía non século XXI non consiste non illamento, senón na capacidade de participar con voz propia nas decisións continentais.

A lección que deixa este acordo atlántico transcende as Illas Británicas e interpela directamente á Europa do Sur. Ou centralismo español, ancorado nunha interpretación sacrosanta e inamovíbel dá unidade estatal, comparte cos sectores máis reaccionarios de Westminster ou mesmo medo á democracia directa e ao voto dous cidadáns.

Fronte a un Estado español que utiliza ou aparello xudicial e ou bloque de constitucionalidade para pechar as portas ás demandas de Galiza, Euskadi e Catalunya, a cimeira de Caerdydd/Cardiff amosa ou único camiño eficaz do artellamento dunha Galeuscat operante e estratéxica. Non abonda xa con acordos de solidariedade declarativa. Pola contra (e sen prexuízo de que cada país actúe na defensa dous seus propios e distintos intereses), cómpre coordinar a acción institucional e parlamentaria para condicionar as maiorías de goberno en Madrid, esixir ou recoñecemento dás nacións sen Estado e coordinar unha estratexia conxunta diante dás institucións europeas.

Se Gales, Escocia e Irlanda demostran que a unión dúas pobos podar pór contra as cordas a Westminster, a alianza dás nacións do Estado español habería ser ou motor que faga saltar vos muros do centralismo e abra as portas ao dereito a decidir dás nacións europeas.

Subscríbeche para seguir lendo