Julio García, experto en comunicación, propón cinco pautas para dosificar as pantallas a menores en Semana Santa e fomentar a vida familiar

Son as 19.00 horas dun día calquera. Tras unha xornada de traballo, colexio e actividades extraescolares, a familia reencóntrase en casa. Están xuntos, pero non falan. Os adolescentes encérranse na súa habitación e, no mellor dos casos, comunícanse a través do móbil ou as redes sociais. Outros xogan coas pantallas. A escena non é só doméstica. Repítese na rúa: grupos de mozos sentados xuntos que non interactúan verbalmente entre eles. A mirada fixa no móbil. Cabeza baixa, teléfono nas mans e nin unha palabra. Están xuntos, pero non conversan e comunícanse a golpe de mensaxe ou compartindo contidos visto en redes sociais. Quizá rin ao mesmo tempo, pero non se miran.

Chámanos “a xeración muda”: non falan, teclean. E aí está o paradoxo. Canto máis conectados parecemos estar, máis nos desconectamos da realidade. "Estamos nun punto moi complicado na relación social e familiar. As xeracións novas están a perder o hábito da comunicación, non falan, e xa non digo non falar por teléfono, é que non falen en xeral”. Julio García Gómez, experto en habilidades de comunicación e estratexias da linguaxe da Fundación Casaverde, analiza así esta realidade e as consecuencias negativas.

Gómez insiste en non abandonar a comunicación verbal, oral e xestual e sinala que momentos como os días festivos de Semana Santa, nos que as familias comparten máis tempo, son especialmente propicios para exercitar ese diálogo que, en moitos casos, se ha ir perdendo.

Segundo o analista e docente de habilidades de comunicación, se os mozos perden o hábito do diálogo terán dificultades á hora de enfrontarse, por exemplo, a unha entrevista de traballo, a unha presentación pública dun proxecto ou a unha oposición que inclúa unha interacción oral. E fíxase como solución na comunicación familiar “porque a primeira escola é a casa". "Se hai unha boa comunicación aí, todo vai ir rodado”, agrega.

Por unha convivencia estable

Entre as claves para mellorar a comunicación en casa, Julio García Gómez destaca algo sinxelo: compartir o día a día. Comentar como ha ir a xornada, falar de inquietudes ou pór en común obxectivos axuda a fortalecer a relación familiar e a crear un clima de confianza. “Unha boa comunicación implica unha mellor relación”, resume.

Ese intercambio, engade, permite entender mellor as necesidades de cada membro da familia, explica o experto. Algo tan básico como dedicar uns minutos ao final do día para contalo evita malentendidos e conflitos, tamén na parella. “Se non se fala, non se sabe por onde vai cada un”, advirte. Por iso é polo que o diálogo sexa clave para unha convivencia máis estable.

"Cando estes mozos e mozas están na súa habitación e o único que están a facer é entrar nun videoxogo, en internet ou utilizar o móbil, estamos a crear persoas que van poder ter problemas despois no seu desenvolvemento persoal e profesional"

Julio Gárcía Gómez

— Experto en habilidades de comunicación e estratexias da linguaxe da Fundación Casaverde

Dialogar axuda a detectar problemas e a evitalos. Un estudo da Universidade CEU Cardeal Herrera (CEU UCH) revela que a falta de comunicación familiar agrava o impacto de traumas infantís, aumentando o risco de desenvolver síntomas psicóticos na adolescencia. “Aí entramos nun capítulo moi importante, o da soidade non desexada", sostén Julio García. "Cando non hai comunicación, cando un sente illado, cando estes mozos e mozas están na súa habitación e o único que están a facer é entrar nun videoxogo, en internet ou utilizar o móbil, estamos a crear persoas que van poder ter problemas despois no seu desenvolvemento persoal e profesional”, afirma. “Hai que evitalo. Como? Moi sinxelo, practicando a comunicación e o diálogo entre os membros da casa”.

O patrón repítese aínda que se cambie o escenario. "Se imos ver aos avós e estamos todo o día pendentes do móbil e non conversamos con eles, non ten ningún sentido visitarlles". Por iso insiste en fomentar o diálogo en todos os ámbitos: entre pais e fillos, na parella ou cos maiores. “É algo sinxelo: preguntar, escoitar e responder. Aí empeza a comunicación”. E non se trata só de palabras. O xesto tamén conta. “Como miramos, como acompañamos o que dicimos coasmans … todo iso tamén comunica e non debería perderse”, conclúe.

Este impacto tamén repercute no mañá e axuda a educarnos dixitalmente para saber racionalizar o uso das tecnoloxías e que non substitúa o diálogo, sinala. Ademais, esa base trasládase fóra de casa: ao colexio, ao instituto e, máis adiante, ao ámbito laboral. “Quen crece nunha contorna onde se fala e escóitase, mantén esa forma de relacionarse noutros espazos”, sentenza.

Afrontar a Semana Santa

Aínda que adoitan sinalarse como responsables, o problema non é a pantalla en si, senón o seu uso. “O risco está en que absorban todo o tempo”, advirte o experto. Por iso insiste en pór límites claros: establecer horarios, dosificar o seu uso e crear espazos libres de móbiles en casa, especialmente durante comidas ou momentos compartidos. “Ata se pode deixar o teléfono nunha caixa fose do salón por se hai unha emerxencia, pero non para usalo”, apunta.

A clave, conclúe, está en manter unha estratexia firme para evitar o abuso das pantallas.

Julio García Gómez ve nos próximos días de Semana Santa unha oportunidade para reforzar a comunicación en familia. “Podemos aproveitar as vacacións para estar xuntos e practicar unha comunicación máis eficiente entre todos”, sinala.

Para iso propón estas cinco actividades sinxelas:

1. Diálogo a final de día: expomos o tema de conversación, cada membro fala durante 40 segundos, e despois debatemos. Marcamos 10 minutos de debate, gravamos no móbil e despois visionamos para observar: que nos pareceu a intervención de cada un e como o fixo cada cal.
2. Vella lata de fotos: cos nosos maiores tamén realizaremos unha serie de xogos que consistirán en que eles mostren unha foto de cando eran máis novas e que falen da imaxe durante un minuto: en que momento fíxose, quen aparecen na foto. Deste xeito incentivamos aos avós para que se comuniquen connosco e nós con eles.
3. Xogar á radio: é moi bo para romper a timidez. Trátase de que un familiar entreviches a outro, por exemplo, e grávese todo no móbil para observar e comentar como se comunicaron.
4. Xogar ás noticias: son exercicios diante da cámara do móbil nos que un familiar explica aos demais que é o que opina dun tema. Gravamos e vemos o resultado na pantalla.
5. Xogos por imitación entre nenos para potenciar a comunicación verbal e non verbal: exercicios lúdicos nos que podemos expor aos máis pequenos e adolescentes que escenifiquen brevemente un cambio de roles e imiten ao pai ou á nai, por exemplo.

“Son pautas simples que poden aplicarse estes días e manterse despois”, explica. A clave, conclúe, está en traballar tres aspectos básicos: a voz, a imaxe e a linguaxe non verbal. “Saber comunicarse inflúe no ambiente familiar, pero tamén no desenvolvemento persoal e profesional. Gran parte do éxito que teñamos en nosa dependerá de iso”.