A Coruña le tamén entre amigos, de xeito autogestionada e con títulos máis variados: "Non montamos un club de lectura para comentar 'Harry Potter'"

A lectura como opción de lecer creceu o ano pasado e o 66,2% da poboación española maior de 14 anos confirma investir o seu tempo libre na literatura, segundo o último barómetro de Hábitos de Lectura e Compra de Libros en España 2025 do Ministerio de Cultura. A cifra dispárase ao 76,9% no caso dos mozos entre 14 e 24 anos. Nun momento coa lectura en boas cifras, A Coruña experimenta un momento interesante para os clubs de lectura, é dicir, o encontro de lectores para compartir experiencias sobre un libro. Ademais dos organizados por bibliotecas públicas e librerías, existe unha posible terceira vía: os clubs de lectura autogestionados.

Os clubs autogestionados poderían definirse como as reunións periódicas de amigos ou persoas cun interese común ao redor dun libro seleccionado, sen intervención dunha institución pública ou privada e, como grupo, sufragan os seus posibles gastos derivados da actividade. A estrutura interna pode variar en forma, aínda que a tendencia é a horizontalidad, así como o grao de apertura ao público.

"Nos clubs institucionais ou de bibliotecas existen obstáculos por número exemplares ou listas de espera. Nas librerías adoitan especializarse máis, a capacidade é ríxido e as lecturas poden estar influídas por intereses editoriais. O atractivo dos clubs autogestionados é que se converte nunha cousa máis de compartir como nun salón. Podes criticar máis libremente un libro, non son tan ríxidos e as lecturas se constriñen menos", explica María Nieto, directora dun club de lectura na biblioteca González Garcés da Coruña, outro club de literatura erótica na librería Lume e tamén condutora do pódcast Exasperadas de libro.

As novidades literarias en España rozan os 400 lanzamentos ao día, con estimacións de 90.000 libros editados ao ano. Segundo Nieto, as editoriais interferen nos clubs de lectura, "fan seleccións porque así é o mercado", e as bibliotecas "teñen limitación material, aínda que renoven o catálogo". Á súa visión, o modelo autogestionado destas reunións aseméllase "a ir a un concerto ou ir ao cine cos teus amigos", pero pondo o foco sobre o libro. "O club de lectura resta elitismo á literatura; é máis fácil escapar do esquema do gústame ou non me gusta", expresa Nieto.

"A Coruña é unha cidade moi lectora", afirma a directora, e destaca "os proxectos interesantes" que existen na cidade vinculados á literatura. Nesta liña, Elena Carrera debulla os detalles do seu club de lectura autogestionado, As Kikas, un proxecto "moi de andar por casa, moi casual" pero que congrega a varios amigos cada mes para comentar un título elixido democraticamente.

As Kikas, un reto compartido

"Xuntámonos unhas amigas para tomar café e empezamos a comentar os nosos propósitos. Apetecíame un obxectivo de ir a libro por mes, quería retomar a lectura e os meus amigos tamén. Ao final, eu por unha oposición ou o resto polo seu traballo, deixaramos de ler tanto. Se non te obrigas ou non tes con quen comentalo, pérdese a emoción do que estás a ler. Propúxeno, vin que había ánimo entre colegas e formei un grupo de WhatsApp con xente que sei que podería entrar. Empezamos en xaneiro deste ano e o ánimo de pornos lectoras", explica Elena Carrera sobre a orixe do seu grupo, que debe o nome á saga xuvenil Kika Superbruja.

O club está formado por oito persoas que se reúnen en presencial e unha máis, que participa de xeito telemática desde Madrid. Reúnense na terraza do piso dunha integrante e para elixir o día cadran data para que poidan os máximos posibles. Aínda que non define como excluínte o acceso para participar, Carrera explica que As Kikas funciona co seu "propio contexto, xestiónase desde o feito de ser colegas".

Actualmente, a lectura que lles ocupa é a novela Os santos inocentes de Miguel Delibes e, antes desta, pasaron por Osíxeno, de Marta Jiménez Serrano, ou Se acabou o pastel, de Nora Ephron. O método para elixir os títulos "é moi democrático e non ten moito misterio", adianta Carrera. Cada membro debe realizar unha proposta e publícanse todas nunha enquisa de WhatsApp dentro do grupo. Votan e un dos libros é elixido. Os restantes consérvanse para máis adiante e "a certa altura un libro de todos sairá elixido", confirma.

"Non montamos un club de lectura para comentar Harry Potter ou Anna Karenina, ou unha versión escrita dunha serie mala de Netflix. Entre as propostas que facemos están Despedidas, de Julian Barnes, A casa dos espíritos, de Isabel Allende, Eramos nenos, de Patti Smith... Pensei que traeriamos literatura doutro tipo, pero rompémonos o coco. O punto de inflexión interno estivo en Osíxeno, de Marta Jiménez Serrano. Entraramos en barrena con libros contemporáneos e máis reflexivos que narrativos. Son moi interesantes, pero queremos algo máis", indica Carrera.

Outra membro das Kikas, Gloria García, coincide con Elena Carrera en sinalar que o club serve "para falar de moitos temas derivados e non só a lectura". "Sorpréndome porque moitas veces a lectura queda en segundo lugar e divagamos e contamos cousas da nosa vida", asegura García. "Lemos, pero no club de lectura falamos do que nos suscita o propio libro. Lemos O lugar de Annie Ernaux e terminamos falando sobre os nosos pais, a meritocracia, o nepotismou", completa Carrera.

Club Wannabe, libros á pota

"Este club xorde por unha conversación que temos dúas ou tres membros doutro preexistente, que organiza a asociación Queeruña. Pensamos que sería boa idea para ler algo máis e sen temática pechada. Ata hai xente que mantén ambos os clubs de lectura. Nós somos un pouco o bis dese", explica Emilio Ramos, membro do club Wannabe.

O nome que elixiron os membros responde, por unha banda, ao significado en inglés desta palabra, "algo así como pretender ser o que non es", e como homenaxe á canción das Spice Girls. "É un modo de rirnos de nós mesmos e de definirnos respecto ao club orixinal. Optabamos a ser unhas copias e apropiámosnolo/apropiámonolo", aclara Ramos.

Nas reunións coinciden preto de dez persoas, que quedan unha vez ao mes no mesmo sitio, a cafetería Richard's Bakery, e elixen a data respectando ao club oficial de Queeruña. A elección do libro realízase "de xeito común e sinxelo". Cada membro propón un libro, escríbeo nun papel e métense todos nunha pota. Unha man inocente é a encargada de sacar un papel e a persoa elixida non poderá suxerir o mes seguinte.

"As propostas de todos resultarán elixidas polo menos unha vez. Buscamos un punto medio, é dicir, nin un libro de 600 páxinas nin outro de 100. Andamos ao redor das 300 páxinas. Lemos Tempada de furacáns, Cousas pequenas como esas, A clase de grego, O xardineiro e a morte ou Herba, entre outros. Non pasa nada se un libro non nos gusta. O que menos nos gusta tamén nos une moito", confirma.

Ramos fala do grupo como "moi tranquilo, comparte ideais" e destaca a variedade entre os membros, que proveñen de diferentes lugares, teñen idades distintas e gustos literarios diversos. "Por mor de xuntarnos polo club, hai quen xa quedou fose para facer algún plan, por exemplo, de baile galego", afirma.

Viño a ler, lecturas entre copas

A comunicadora social Bernardita Galiana e a xornalista Xulia Lomba coordinan o club de lectura Veu ler, unha proposta autogestionada que propón a combinación de viño e literatura. Tras un breve parón, anuncian a volta das súas reunións e datan a primeira da súa nova etapa o próximo 17 de maio, coincidente co Día dás Letras Galegas. Para esa data, o club colaborará con Casa Pebida, onde se acollerá a sesión coa "ilusión futura" de contar con espazo propio, organizar talleres e recibir a escritores e escritoras.

"Naceu como unha diversión para compartir espazo. Gustounos a experiencia, tivo repercusión e quixemos abrirnos a máis xente de xeito orgánico. A copa de viño é para animar a lectura e para comentar de xeito xenuíno un título. Estar en casa Pebida agora supón situarnos nun lugar estratéxico da cidade que conecta o bar, o teatro, a rúa e a lectura. Somos un club que debe parte do seu éxito ao boca a boca, sobre todo", sinala Galiana.

"O club Veu ler xurdiu como un proxecto ao terminar o máster para xuntarnos unha vez ao mes para falar con amigos sobre libros. É absolutamente autogestionado, ao principio ata cociñabamos e organizabámolo no piso de alguén. A nós gústanos comentar lecturas xuntas e case facer terapia. Fíxose desde a amizade e de momento só hai mulleres, pero encantaríanos que viñesen homes. Estamos abertas ao público, aínda que hai unha capacidade limitada", explica Lomba.

En Viño a Ler, a decisión sobre as lecturas recae en Lomba e Galiana porque se definen como "as amigas ás que preguntan e consultan" en materia de recomendacións. Ata agora optaron por Peitos e ovos, Os nomes propios ou A idiota. No seu caso, si existe un eixo nas eleccións. O club le a mulleres de todos os continentes que escribisen sobre temas e momentos importantes na experiencia vital dunha muller, "como o crecemento ou a maternidade".

Lecturra, un club-chat

O club Lecturra organízase de xeito dixital e non dá importancia ás reunións presenciais, aínda que sucederon nalgunha ocasión de modo informal. A orixe, neste caso e como sinala Luís López, sitúase nun mes de setembro coa sensación de volta ao colexio. "De adultos non hai quen mire por nós, temos que autodisciplinarnos. Somos ou fracaso dás políticas de promoción de lectura dá Xunta", comenta ironicamente López, o xestor do grupo.

Os 16 membros de Lecturra, que son tanto amigos como absolutos descoñecidos "que non se recoñecerían na rúa", substitúen o espazo físico por un chat de WhatsApp onde a final de cada mes puntúan o libro, co obxectivo de dinamizar a conversación. Eses puntos dan lugar a un ranking co mesmo obxectivo. Realizan estatísticas cos datos obtidos e reflexionan, por exemplo, sobre materias como a lingua na que está escrita a obra, a década de publicación, o xénero ou a nacionalidade do autor.

"A mecánica de selección é sinxela: nun documento de Excel que todo ou mundo podar editar, cada integrante debe anotar tres libros co seu autor/a. A principios de cada mes hai un sorteo que levo a cabo eu mesmo. Cando un libro que propuxeches é seleccionado impera a Lei Javi: non podes ser escollido ata dentro de dous meses. Cada quen dentro do grupo é libre de expresar e escribir ou que queira, sempre relacionado co libro a ler ou coas dinámicas do propio clube", explica López sobre o seu método.

"Vos libros que máis lemos e mellor valoramos son de poesía, de autores como Lorca, Miguel Hernández ou Anne Carson. Non temos unha temática concreta nin un xénero definido. Unha iniciativa así é un método para atopar libros de cuxa existencia non sabías e tomar ou ánimo para atacalos", sinala o membro, que se define "dunha xeración que ama ler ou que quere amar ler, pero que apenas sabe indicar sen sentirse pedante ou ridícula as reflexións, sentimentos e vidas ás que esa lectura lle transporta".

Subscríbeche para seguir lendo