Maria José Rojo, técnica en coidados de enfermería na asociación Afaco da Coruña: «As rutinas facilitan a estimulación e o coidado no alzhéimer»

Profundar nos coidados básicos e nas estratexias para estimular as actividades da vida diaria das persoas con enfermidade de Alzheimer e outras demencias, e favorecer tanto o seu benestar como o dos seus coidadores, é o obxectivo principal da sesión Coidados básicos da persoa con alzhéimer e outras demencias, organizada pola Asociación de Familiares de Enfermos de Alzhéimer e outras demencias afíns da Coruña (Afaco).

Celebrarase este martes 15 de setembro, a partir das 16.00 horas, no Espazo Amizar, e intervirán María José Rojo Amigo, técnica de coidados auxiliares de enfermería (TCAE), e Elena Viqueira Rodríguez, directora técnica da entidade. O encontro inaugura o programa de actividades organizado por Afaco no marco do Día mundial do Alzhéimer, que se conmemora o vindeiro luns, 21 de setembro.

Actividades instrumentais e básicas

«Nesta sesión intentaremos que os asistentes poidan percibir cando unha persoa con enfermidade de Alzheimer pasa de ser independente a ser dependente, algo moi relacionado con dúas cuestións fundamentais: as actividades instrumentais e as actividades básicas da vida diaria. As primeiras son todas as que nos relacionan coa contorna e facilítannos as decisións: o manexo do diñeiro; o poder coller un medio de transporte; o coidado dos fillos, netos, mascotas...; o tomar unha medicación de forma concreta e correcta... Todas esas capacidades que as persoas temos e que se van perdendo nas etapas iniciais do alzhéimer, ata que os afectados por esta doenza chegan a ser unicamente capaces de levar a cabo as actividades básicas do día a día, cando o seu grao de dependencia xa aumentou», explica Rojo Amigo, quen resalta que o obxectivo dos técnicos da asociación que traballan «cos usuarios e os seus familiares desde todos os aspectos» é «intentar conservar o máximo tempo posible todas as capacidades» dos primeiros.

"Nesta sesión intentaremos que os asistentes poidan percibir cando unha persoa con enfermidade de Alzheimer pasa de ser independente a ser dependente, algo moi relacionado con dúas cuestións fundamentais: as actividades instrumentais e as actividades básicas da vida diaria"

«Cando falamos de actividades básicas da vida diaria referímonos a accións tan cotiás como ducharse, asearse, vestirse e alimentarse de forma correcta; utilizar o baño dun xeito adecuado... E, na seguinte fase do alzhéimer (moderada-avanzada), a enfermidade afecta tamén a todas estas cuestións, polo que o noso labor volve centrarse en tratar de manter durante o maior tempo posible todo iso», sinala a TCAE de Afaco, antes de apuntar que, «neste proceso de aumento da dependencia», o aconsellable é «ir orientando» aos afectados pola enfermidade «durante o desenvolvemento desas actividades», para «facelo todo dun xeito rutineiro» xa que, «a longo prazo, se existe unha rutina, é máis fácil conservala».

Apoio no proceso

«A rutina para as persoas con enfermidade de Alzheimer é clave porque lles orienta no seu día a día: en coñecer á xente, en saber que vai pasar, como se fan as cousas... Facilita a súa estimulación e o seu coidado», destaca a TCAE de Afaco, antes de precisar: «Do que se trata é de apoiar nese proceso de aumento da dependencia nas actividades da vida diaria pero cunha supervisión, ata que chegue un momento no que xa sexan os coidadores quen teña que facer ese labor».

"A persoa que padece a enfermidade chega un momento en que non é plenamente consciente do que pasa, pero o coidador si o é e frústrase. E se, ademais, non dispón desas rutinas e ten unha alteración de comportamento, pódese atopar con alguén a quen non coñece, algo aínda máis doloroso"

E é que, subliña Rojo Amigo, os coidadores das persoas con alzhéimer «sofren moito». «A persoa que padece a enfermidade chega un momento en que non é plenamente consciente do que pasa, pero o coidador si o é e frústrase. E se, ademais, non dispón desas rutinas e ten unha alteración de comportamento, pódese atopar con alguén a quen non coñece, algo aínda máis doloroso. A rutina facilita a aceptación das actividades por parte do usuario e axuda aos coidadores para organizarse mellor», reitera a TCAE de Afaco , antes de sinalar que, «na maioría dos casos», os familiares que asumen principalmente o coidado dos afectados pola enfermidade de Alzheimer «son mulleres».

"Desbordados"

«Por cuestións históricas, as mulleres encargámonos da casa, os maiores, os nenos... E, cando ese papel invístese e son os homes quen ten que asumir os coidados, en ocasións, senten moi desbordados. Non saben como afrontar algo tan básico como acompañar ao seu familiar enfermo, por exemplo, ao baño. Atópanse ante situacións que non tiveron que enfrontar ata entón, e dinnos: ‘Pero, como me vou a meter eu no baño coa miña nai?’. Se cadra as fillas non, pero os fillos si nos trasladan cuestións como esta, ou do tipo: ‘É que está de non e négase a comer’. En todos estes casos, intentamos ir dándolles aos poucos unhas pautas para que poidan resolver unha a unha todas esas problemáticas do día a día. Porque, moitas veces, cando un recibe un diagnóstico como o de alzhéimer pensa que ten que facelo todo á vez, pero non é así», considera.