A diana do pleno

As preguntas que BNG e PSdeG formularon a Alfonso Rueda no pleno do Parlamento desde o inicio da lexislatura non reflicten necesariamente cales son os maiores problemas de Galicia. Expoñen outra cousa: cales son as cuestións que ambos os partidos cren que poden facer máis dano politicamente ao presidente da Xunta. A foto que deixan os diarios de sesións é clara.

Sanidade, vivenda, Altri, dependencia e desigualdade. Aí está o groso da ofensiva. No lado contrario hai ausencias rechamantes: educación, demografía, pesca, turismo, universidade ou cultura apenas aparecen a pesar do seu enorme peso social ou económico. Non son as frontes elixidas por Ana Pontón ou Xosé Ramón Gómez Besteiro para o exame presencial a Rueda.

Unha pregunta de control ao presidente non é unha iniciativa parlamentaria calquera. Para fiscalizar unha consellería existen comisións, comparecencias, interpelacións e preguntas sectoriais. A quenda con Rueda é limitado e de alta visibilidade. Elixir un asunto implica renunciar a outro. Por iso as 78 preguntas rexistradas ata abril de 2026, segundo pode comprobarse nos diarios de sesións da Cámara colgados ata a data en internet, poden lerse como un mapa das vulnerabilidades que a oposición cre detectar no PP.

A repartición é case simétrico entre os dous grandes grupos: 39 preguntas do BNG, 36 do PSdeG e tres do Grupo Mixto. Pero a estratexia non o é.

A sanidade é, con diferenza, o terreo máis fértil. As tensións por falta de médicos en Atención Primaria, as listas de espera que se dispararon por mor da pandemia, a carencia de profesionais en saúde mental están aí e a oposición intenta sacarlles o máximo proveito na súa estratexia de desgaste.

O encarecemento da compra e do aluguer da vivenda, as dificultades de emancipación e a escaseza de pisos protexida han ir convertendo a vivenda noutro dos asuntos craves dos cara a cara de Rueda con Ana Pontón e Xosé Ramón Gómez Besteiro.

O terceiro alicerce da confrontación parlamentaria é o proxecto de Altri, promovido con especial persistencia polo BNG. Ningún proxecto empresarial concreto chegou con tanta frecuencia á sesión de control (cinco preguntas do Bloque fronte a unha do PSdeG). Para a formación nacionalista, o plan que había para Palas de Rei resume o modelo industrial e territorial que atribúe ao Goberno galego. Iso si, a polémica contorna a Altri xa se apaga polas dificultades que ten para saír adiante, a pesar da bendición inicial da Xunta.

Dúas oposicións e dous retratos de Rueda

A análise das preguntas mostra ademais que Pontón e Besteiro non intentan desgastar ao presidente da mesma xeito.

O BNG tende a concretar. Das súas 39 preguntas, nove teñen a sanidade como asunto principal; cinco refírense a Altri; catro a vivenda e outras catro a maiores, dependencia ou coidados. Tamén son do Bloque as preguntas sobre lingua ou canon eólico. Pontón busca con frecuencia un problema reconocible, con nome propio, consecuencias visibles e un responsable político ao que sinalar.

Besteiro utiliza máis preguntas de balance: eficacia do Goberno, prioridades, desigualdade, orientación social, orzamentos, xestión ou servizos públicos. Son formulacións máis abertas que lle permiten entrar nun asunto e terminar percorrendo varios.

Ambos necesitan demostrar que son a oposición máis eficaz e, ao mesmo tempo marcar perfil propio. O BNG fai bandeira con Altri, lingua e boa parte dos conflitos ligados ao territorio ou ao modelo enerxético. Os balances de xestión, a desigualdade ou a eficacia global do Executivo teñen máis peso na estratexia socialista. Sanidade e vivenda son, en cambio, os dous grandes campos de batalla comúns.

As ausencias tamén son política

Cuestións craves de país como demografía, educación, cultura, pesca, agricultura, investigación ou turismo apenas se coan nos ti a ti de Rueda coa oposición. Non están fóra da axenda parlamentaria, pero de cando en cando superan o filtro para coarse no cara a cara presidencial. Nacionalistas e socialistas buscan as vulnerabilidades de Rueda e entenden que aí non sacan rédito.

A oposición non selecciona necesariamente os temas máis importantes en termos obxectivos para o desenvolvemento de Galicia, senón aqueles con o que pensa que pode ferir o presidente da Xunta, e hai cuestións cuxa xestión non está a ser cuestionada socialmente ou non o suficiente para deixar tocado ao Goberno popular, ou son cuestións que sendo transcendentais non están entre as inquietudes da cidadanía. Un exemplo, a crise demográfica.

Nacionalistas e socialistas priorizan aqueles debates onde perciben unha maior sensibilidade social ou un debate público máis aberto, deixando en segundo plano asuntos que, aínda sendo transcendentais, non xeran a mesma dinámica de confrontación no pleno. Quizais agora cambien tórnalas coas políticas educativas tras a publicación do informe PISA.

Da arquitectura institucional ao peto

A natureza das preguntas ha ir mudando conforme avanzaba a lexislatura. A oposición ha ir movendo o foco. No arranque da lexislatura, en 2024, preguntaban pola rexeneración democrática, a transparencia, o financiamento ou as prioridades xerais do novo Goberno. Era unha oposición aínda centrada en como ía gobernar Rueda.

En 2025 o eixo desprázase cara á vida cotiá: sanidade, vivenda, dependencia, residencias, benestar e desigualdade. Cuestións que afectan directamente os cidadáns. E nos primeiros meses de 2026 gañan presenza o custo da vida, a industria, a enerxía, os traballadores e a economía.

Rueda intenta romper o marco

E o presidente da Xunta como enfronta o careo coa oposición? Intenta facelo a golpe de anuncio. De cando en cando acepta o marco que lle ofrece a oposición. O presidente da Xunta nega o diagnóstico da minoría, contrapón outros datos, compara Galicia con España ou con comunidades gobernadas pola esquerda, introduce ao Goberno central como sexa para atizarle ou publicita algunha medida.

Das 78 preguntas analizadas, en 18 Roda intenta opacar a crítica cun anuncio: subida do canon de Sogama, reserva de vivenda pública para mozas, novo bono de emancipación, nova oferta pública de emprego para docentes, contratación de psicólogos na sanidade pública, axudas para comedores escolares ou regulación dos exames virtuais. En ocasións, esa nova axuda, investimento ou decisión nada ten que ver co tema a debate.

De discutir políticas a discutir políticos

Se cambiaron as preguntas, tamén mudou o estilo verbal no transcurso da lexislatura e a tensión subiu varios tons e de cara ás eleccións municipais do próximo maio, o normal é que a crispación vaia a máis. Pontón pasou de «Rueda, ou Escapista» a «campión do servilismo», «ou peor presidente dá nosa historia» e ou «bulopresidente». Besteiro utiliza menos o alcume, pero tras os incendios do ano pasado, espetoulle: «Vostede fracasou, vostede debe marchar».

E Rueda á súa vez aproveita sesión tras sesión para debuxar o perfil dos seus adversarios que quere ‘vender’ ante os electores. A Besteiro intenta presentalo como un político sen autonomía que só obedece ordes de Pedro Sánchez; e a Pontón, como unha dirixente ideolóxica, demagóxica e sen experiencia executiva.

O balance destas 78 preguntas mostra a lóxica que rexe o principal escaparate do Parlamento galego. Máis que un catálogo exhaustivo dos problemas reais da comunidade, as sesións de control á Xunta funcionan como un pulso de prioridades políticas. Un escaparate onde a oposición non busca retratar o país que hai, senón acurralar ao presidente que o goberna, mentres leste responde convertendo o pleno nun estudio de anuncios.

Subscríbeche para seguir lendo