A Coruña, a cidade española con menos mortes vinculadas á calor

As mortes por calor en España disparáronse. Tamén na Coruña, pero a cidade resiste e é a que presenta a taxa máis baixa das 88 urbes que analiza un informe internacional publicado por The Lancet . De todos os xeitos, a evolución das últimas décadas deixa unha mensaxe: algo está a cambiar. Entre 1991 e 2000, A Coruña rexistraba 29,9 mortes anuais por millón de habitantes. A cifra duplicouse no período 2015-2024, cando se chegou a 62,5 mortes anuais por millón de habitantes.

Aínda así, A Coruña presenta a taxa máis baixa de mortalidade relacionada coa calor de España e, por tanto, tamén das sete cidades galegas. Séguenlle Ferrol, con 78,6, Vigo, con 92,8, e Pontevedra, con 94,8. Por encima das cen mortes por millón sitúanse Santiago de Compostela (118,9), Lugo (148,4) e Ourense, que encabeza a lista con 180,8. A urbe coruñesa, por tanto, mantén o rexistro máis baixo do grupo, aínda que a súa taxa rexistra máis do dobre de mortes que no período dos anos noventa.

Más zonas arboredos e transporte público

O informe examina o impacto do quecemento global sobre a saúde da poboación nos distintos países europeos e advirte de que, a pesar das medidas de mitigación, prevención e adaptación adoptadas, estas non avanzan ao mesmo ritmo que o aumento das ondas de calor, cada vez máis frecuentes. Ante esta situación, o documento expón reforzar as zonas arboredos e fomentar o uso do transporte público como medidas para facer fronte a esta ameaza climática.

De feito, A Coruña bateu este verán unha marca térmica: o 13 de xuño alcanzou os 35,7 graos, a temperatura máis alta rexistrada na cidade nun mes de xuño. Ese día foi, ademais, a máis alta de España. Episodios deste tipo empezan a repetirse verán tras verán e enmárcanse nunha tendencia de aumento das temperaturas asociada ao cambio climático.

Aínda que as mortes por calor aumentaron na Coruña, a súa posición mellora respecto de finais do século pasado. Entre 1991 e 2000 era a cuarta urbe con menor taxa, mentres que no período máis recente escala ata ao primeiro posto. O avance no ranking prodúcese a pesar de que o seu indicador case se duplicou, porque o aumento da mortalidade asociada á calor foi aínda máis acusado en boa parte das cidades analizadas.

Comparación con outras cidades

A comparación con outras urbes resulta rechamante. Actualmente, Xaén presenta os peores datos: 370,9 mortes anuais por millón de habitantes. Madrid rexistra 161,1; Barcelona, 164,9; Sevilla, 158; Valencia, 130; e Salamanca, 309,4.

O aumento da mortalidade asociada á calor non se limita a Galicia. Das 88 cidades analizadas, só Oviedo mellora os seus rexistros respecto de 1991-2000, ao pasar de 125,5 a 116,9 mortes por millón de habitantes.

Unha das causas do incremeneto destas mortes é o chamado ‘efecto illa de calor’ que provocan as cidades no verán, debido á abundancia de materiais como o asfalto, o formigón ou o aceiro, que atrapan a radiación con facilidade, sen apenas reflectila. Ese efecto fai subir a temperatura urbana respecto da súa contorna rural en varios graos.

Os organismos europeos, recorda o informe, recomendan que todas as cidades teñan polo menos un 30% de superficie arboredo (non zonas simplemente axardinadas, senón con árbores). En cambio, en 2020 as cidades españolas só tiñan un 13,2% da súa superficie arboredo e unicamente un 12% delas cumprían coa recomendación dun 30%.