As universidades galegas, ante o reto de reservar prazas docentes para persoas con discapacidade

As universidades públicas galegas forman parte do sistema no que un novo estudo detectou un «incumprimento xeneralizado» da obrigación de reservar prazas para persoas con discapacidade no acceso ao profesorado permanente como unha fórmula para garantir maior igualdade de condicións. A investigación, elaborada polo catedrático da Universidade de Salamanca Francisco José Praza Martín, analiza unha década de convocatorias, entre 2016 e 2025, e conclúe que as universidades españolas deixaron sen reservar, como mínimo, 2.000 prazas que deberían estar destinadas a este colectivo, e advirte de que o número real podería aproximarse ás 3.000.

O traballo non ofrece na información difundida este sábado unha desagregación individualizada das universidades de Santiago, Vigo e A Coruña, pero as tres forman parte do sistema público universitario analizado. O estudo sitúa así tamén a Galicia ante unha pregunta de difícil resposta: cantas das prazas de persoal docente e investigador permanente que se convocaron durante a última década debían saír pola quenda de reserva e cantas chegaron finalmente a facelo.

Precisamente esa falta de información é unha das principais conclusións da investigación. Praza Martín sostén que a reserva legal debería aplicarse en 480 ocasións nas 48 universidades públicas españolas analizadas durante eses dez anos. Con todo, só puido acreditar o seu cumprimento en sete ocasiones, unha cifra que cualifica de «anecdótica».

A dificultade para saber que ocorre en Galicia

O problema non é só o posible incumprimento, senón tamén a dificultade para rastrexalo. A investigación elaborouse a partir de solicitudes de acceso á información pública e resolucións reitorais, pero atopouse con universidades que non responderon, que aseguraron non dispor de rexistros ou que expuxeron dificultades para localizar os datos.

A ausencia de información homoxénea fai imposible, a partir dos datos difundidos, cuantificar que parte desas prazas non reservadas corresponde ás tres universidades públicas galegas. E ese é, precisamente, un dos puntos que denuncia o estudo, é dicir, os datos sobre a aplicación desta medida non forman parte das principais estatísticas públicas do sistema universitario nin existe unha información facilmente comparable que permita comprobar o cumprimento da reserva.

Por iso, o investigador reclama que as universidades publiquen de forma activa o número de prazas de persoal docente e investigador convocadas e cantas delas resérvanse efectivamente para persoas con discapacidade.

Unha reserva que si existe para o alumnado

A situación contrasta coas cotas que si están establecidas para o acceso do alumnado á universidade. Por exemplo, a USC, a UVigo e a UDC manteñen unha reserva do 5 % das prazas para estudantes cunha discapacidade recoñecida igual ou superior ao 33 %, tanto nos estudos de grao como en determinados ensinos de máster.

Con todo, segundo o estudo, esa protección vaise debilitando a medida que avanza a carreira académica. Aínda que existen reservas para estudantes e para determinados contratos predoctorales, a medida non se mantén de forma xeneralizada durante as etapas temporais que conducen ao acceso ao profesorado universitario permanente. Ademais, son minoría as institucións que contan con procedementos regulados para realizar adaptacións dos postos de traballo. O resultado é que a porcentaxe de persoal docente e investigador con discapacidade continúa, segundo a investigación, «moi lonxe» do obxectivo legal do 2 %.

O Comité Español de Representantes de Persoas con Discapacidade (CERMI) reclama agora ás universidades e ás comunidades autónomas que asuman as súas responsabilidades e garantan que a reserva de prazas sexa unha ferramenta efectiva de igualdade de oportunidades.

Fonte: O Correo Gallego