O Pazo de Meirás xa é lugar de memoria democrática

O Estado fai oficial a declaración do Pazo de Meirás de Sada como Lugar de Memoria Democrática. Coa súa publicación no Boletín Oficial do Estado, esta mañá de venres, ratifica a aprobación inicial de hai un ano, que chega tras a sentenza do Tribunal Supremo que confirma que é propiedade estatal e sen que haxan transcendido prazos para a súa apertura total ao público nin avances nas negociacións do plan de usos nin a súa posible cesión á Xunta.

A declaración das Torres como lugar de memoria democrática prodúcese case un lustro despois de que a Xustiza ordenase a súa devolución ao Estado. En xaneiro de 2025, o Goberno accedeu finalmente á petición dos colectivos memorialistas para blindar a antiga residencia estival do ditador Francisco Franco mediante esta figura, incluída na Lei de Memoria Democrática para preservar aqueles espazos nos que se «desenvolveron feitos de singular relevancia pola súa significación histórica, simbólica ou pola súa repercusión na memoria colectiva, vinculados á memoria democrática». En setembro dese mesmo ano publicouse a declaración do inmoble sadense como Lugar de Memoria Democrática.

A resolución argumenta que a traxectoria histórica do Pazo de Meirás "está estreitamente vinculada a dúas realidades de enorme transcendencia e moi diferente significado": a figura de Emilia Pardo Bazán, "unha das escritoras máis relevantes da literatura española contemporánea", e a ditadura franquista, "que converteu o inmoble nun dos seus principais símbolos de poder".

Así, argumenta que a dimensión destes sucesos "converte a Meirás nun lugar esencial para a memoria democrática" cando ademais, en plena Guerra Civil, constitúese o 3 de marzo de 1938 a denominada 'Xunta Prol-Pazo do Caudillo', integrada polo gobernador civil da Coruña e diversas autoridades provinciais e locais, con "o obxectivo de adquirir o inmoble para entregarllo a Francisco Franco". "A operación financiouse mediante achegas forzosas impostas a concellos, funcionarios e particulares, nun contexto de represión e coacción política", recorda.

Medidas

A resolución establece que o Estado impulsará recursos audiovisuais e dixitais explicativos e promoverá a instalación de placas, paneis ou distintivos memoriales interpretativos. Tamén se contempla a sinalización de puntos de recoñecemento das vítimas e a incorporación dunha ficha do lugar, con fotografías e audiovisuais, ao Portal web da Secretaría de Estado de Memoria Democrática.

A Secretaría de Estado de Memoria Democrática comprométese a desenvolver mecanismos para integrar Meirás en circuítos internacionais relacionados con experiencias de construción de memoria democrática. O uso do inmoble, sinala a resolución, “debe ser compatible coa preservación da memoria, coa defensa dos dereitos humanos, o recoñecemento e a reparación moral das vítimas e a defensa dos principios de xustiza, verdade e reparación”.