Conocer a alguien por su basura

Agora que podemos aborrecer un chiste e contestar cun emoji de gargallada chorosa, ou a unha persoa e despachala cun corazoncito, en tempos en que podemos chouchiar polos salarios dignos nunha pestana do navegador e pedir un Glovo na de á beira, cando, en definitiva, o mundo parece unha loita entre malotes a moita honra e cínicos con moita práctica, creo firmemente en que a única forma de coñecer a unha persoa é mediante a análise do seu lixo.

O lixo é, en esencia, a pegada do consumo que alguén deixa neste noso querido mundo. Parécese, en realidade, tanto ao historial de Google (o espello que nos di quen somos realmente e quen desexariamos ser) como ás nosas feces (un pode mentir coa boca, pero non co traseiro).

Sempre o pensei, pero esta idea tomou aínda máis forma con dúas lecturas recentes. En Número cero, un estupendo ensaio de Eduardo Jordá sobre Bob Dylan (recentemente publicado por Libros do Asteroide), fálase da figura dun tal A. J. Weberman. O tipo roldaba a residencia do bardo na MacDouglas Street, no West Village de Nova York. Un día, o xenio escarolado viuno escarvando no lixo da súa casa. Co tempo soubo que era o inventor da dynalología: a firme crenza de que furgando na papeleira do seu ídolo conseguiría unha especie de número cero que iniciase a secuencia numérica que o levaría a descubrir o segredo non xa do cantautor, senón de Occidente. Á fin e ao cabo, desde a máis tenra idade analízase a materia fecal (no caso dos bebés, ata se puntúan as cacotas) da xente para coñecer o seu estado.

A segunda lectura é Mortos e vivos, de Zadie Smith, un recompilatorio de ensayitos que acaba de publicar Salamandra. Neste festín de intelixencia, e de análise dos nosos paradoxos, a autora fala de ata que punto esta sociedade está obsesionada con aparentar unha pureza da que adoece. Ela non opta pola solución de escrutar papeleiras, senón que dá outra clave no subtexto do mundo contemporáneo: «Non te revelas tanto nas túas opinións ou comentarios polémicos como na frecuencia dos teus chíos, a extensión ou a sintaxe que usas, o patrón das ligazóns e da quen sigas. Para ese texto oculto, non es máis que datos. Es a persoa que publica 14 veces en 20 minutos e por tanto dalgún xeito está necesitada e é vulnerable a certa clase de propaganda». É dicir, ao bicho non lle importan os nosos aleteos retóricos, senón o noso scrolleo zombi. É malvado, e por tanto sabio, así que sabe que nos definimos máis polos nosos costumes. Tal e como unha persoa sospeitosa delátase máis por un xesto ou un silencio que polo que di cando o acusan de algo.

Todo isto debería servir para mirarnos a nós mesmos, pero cargar a culpa sobre os cidadáns anónimos nunca é totalmente xusto. Recordo con tenrura cando, nunha manifestación alá por xullo sobre o turismo, ao meu ao redor todo o mundo (eu incluído) estaba a charlar sobre os voos das súas vacacións. Non eran estritamente cínicos, nese momento, senón só humanos. Pero gustaríame propor algo con máis alcance: estas semanas veremos aos políticos bicar cabezas de nenos, subirse a tractores calzando zapatos casteláns, bailar dando palmas. Máis que ensinar o seu programa, desexaría que nos debates electorais cada un deles tivese que mostrar a bolsa de lixo dos seus dous últimos días. Xusto antes do minuto de ouro, obrigaríaselles a exhibir facturas, requirimentos, mondas de froita, botellas de plástico, tickets de taxis e compras ou marcas dos envases dos seus alimentos. Saberiamos, sen dúbida, moito máis deles.

O inferno está cheo de boas intencións e o noso mundo, de autoengaños. De caretas que nos pomos para mostrarnos como queremos ser e de opinións ao servizo non dunha idea, senón dunha identidade na que sentirnos a salvo, ronroneando no confort grupal. Nunha sociedade alérxica a afrontar dun modo minimamente adulto (direi máis: humano) as súas contradicións, é certo que quizá a única forma de descubrir en que punto estamos, ata que punto vivimos no lixo, pase por analizar as nosas papeleiras ou os nosos algoritmos. En realidade, a mesma merda.

Subscríbeche para seguir lendo