La terrible posverdad...

Vivimos tempos de posverdad, queridos e queridas. Ou, o que é o mesmo, momentos nos que parece dar igual que ocorra realmente, posto que as persoas apúntanse con frecuencia a un determinado relato en función das súas fobias ou filias, ás veces inquebrantables e pouco ligadas aos feitos. A unha forma de contar as cousas, que moitas veces dista bastante do que acontece, e que vai ligada á conveniencia de cada cal. E, claro, como hai tantas formas de ver a realidade, tantas como seres humanos, o mundo da posverdad non deixa de ser un mundo caótico, pouco inclusivo e ligado con fenómenos explosivos que pon en perigo a convivencia. Sóalles que algo disto poida estar a ocorrer agora, aquí e no mundo?

O único antídoto que hai ante a proliferación de relatos interesados e pouco conectados coa evidencia, é a información a barullo. Esa que deixa pouco espazo para os «ruxe, ruxe», os «díxome dixo» e para perlas parecidas… Saber exactamente que ocorre e por que, e que en todo aquilo que sexa posible as cousas importantes para todas e todos se diriman con luz e taquígrafos. E é que non facelo así é sementar espazo para posibles problemas ulteriores, unha vez que se apropien da devandita cuestión aqueles que contan a película máis segundo interésalles que aténdose a un guión estrito. Pero, claro, para poder informarse é necesario ter información contrastada e sen rumbos… E, en tempos onde as redes sociais son o principal medio para decatarse das cousas para unha parte importante da poboación, isto está en perigo. Ou, directamente, falla. E é que hoxe en día se pode deseñar exactamente que se quere que lea ou visione unha persoa en concreto e que non, estando en moi poucas mans no mundo tal tipo de decisións. E non lles conto xa a lea se a todo iso sumamos a potencia creativa da intelixencia artificial...

De todos os xeitos, aínda que se sexa moi pulcro en compartir información contrastada e veraz, parece que seguirá habendo sempre cancha para as saídas de testo. Agora poucas eleccións hai, desde a primeira era de Trump, onde alguén que perde non acuse o vencedor de «fraude electoral». E parece que o último en apuntarse a ese carro é Bolsonaro Jr., despois de perder ante Lula en Brasil. Tírase a pedra, escóndese a man, ou non, pero non se achegan evidencias firmes para aquilo que se expresa para unha parroquia xa de antemán convencida e ás veces disposta a todo… E así, en moitos ámbitos… E entón pasa o que pasa...

A posverdad arruína a convivencia. E desgasta ao que trata de ser fiel aos feitos probados. Eu podo dicirlle a vostede que o planeta Terra ha de ser esférico ou cuasiesférico non xa porque se vexa así desde o exterior, senón porque unha marcada esfericidad é a única xeometría posible cando quen goberna a formación de algo é a Lei de Gravitación Universal, cunha simetría inversamente proporcional ao cadrado da distancia e, por tanto, esférica. Pero vostede pódeme replicar que «xa, pero A Terra é plana». Aducirei entón eu outras consideracións de tipo mecánico, recorrerei ao momento angular ou ata apelarei á simetría e as súas relacións coas leis de conservación. Ou me dedicarei a explorar argumentos que apunten á non existencia de direccións privilexiadas… Pero é igual… Vostede pode esperar a que termine a miña documentada perorata e espetar «si, pero sigo crendo que é plana»… E así unha e outra vez, ata a extenuación… E é que a impostura, o relato vacuo e a posverdad case non gastan enerxía no emisor de tales mensaxes… Só a necesaria para pronunciar esas palabras… En cambio un discurso ben argumentado, un conxunto de experimentos ben deseñados para corroborar unhas hipóteses e refutar outras e un estreito seguimento das boas prácticas descritas polo Método Científico, poden chegar a esgotar a quen as defenda…

Creo que esta é unha das principais crises e retos destes tempos… Saber trasladar a cada un dos nosos e as nosas congéneres a mellor información posible, para intentar conter todo aquilo que atenche contra a verdade máis espida e simple posible. Pero, claro, outro tema é que todos eses destinatarios da nosa mensaxe teñan as ferramentas necesarias e adquirisen as competencias adecuadas para un bo discernimiento ante tal caudal… E iso xa é outro problema engadido, que ben podería dar para outro artigo…

Sexan felices… E infórmense adecuadamente, que nos vai a todos e todas a vida niso, así como a saúde democrática...